OliNo

Duurzame Energie

Windenergie, De Feiten

Geplaatst door Jeroen van Agt in Windenergie Geef een reactie

logo NWEAIn de media kom je nog regelmatig onjuiste informatie tegen over windenergie. Om alle feiten over windenergie nog eens op een rij te zetten heeft de Nederlandse Wind Energie Associatie (NWEA) een nieuwe flyer gemaakt met de toepasselijke naam: Windenergie, de feiten. Wist je bijvoorbeeld dat de 2000 windturbines eind 2009 in Nederland net zoveel elektriciteit leveren als 20 procent van alle Nederlandse huishoudens jaarlijks gebruiken.

Waarom windenergie?

De beschikbaarheid van elektriciteit vinden we vanzelfsprekend, maar we staan er nauwelijks bij stil dat fossiele energiebronnen als aardgas, olie en steenkool opraken. Wind is een duurzame energiebron. de wind raakt niet op en kan dus altijd gebruikt worden voor het opwekken van elektriciteit.

Het gebruik van fossiele energiebronnen heeft nadelige effecten op het leefmilieu: denk aan klimaatverandering, luchtverontreiniging en olierampen. Windenergie heeft deze nadelen niet.
de brandstoffen voor onze energievoorziening komen voor een groot deel uit politiek instabiele regio’s. dat geldt niet voor windenergie. Windenergie maakt ons minder afhankelijk van politieke conflicten elders.

Windenergie is een bewezen en betrouwbare techniek. Windenergie levert nu al 4,5 procent van onze elektriciteit en dat kan in de toekomst tot 50 procent groeien. We zijn op de goede weg. Eind 2009 stonden er in Nederland ongeveer 2.000 windturbines met een gezamenlijk vermogen van 2.221 MW. deze leveren gemiddeld 5,2 miljard kWh per jaar. dat is net zoveel als het verbruik van ruim 1,5 miljoen huishoudens: meer dan alle huishoudens van Rotterdam en Amsterdam samen, oftewel 20 procent van alle Nederlandse huishoudens.

Grote molens, hoge opbrengst

Een moderne windturbine heeft een vermogen van twee tot drie MegaWatt (2.000 tot 3.000 kW) of zelfs meer en heeft een mast van 80 tot 100 meter. Een drie MW windturbine produceert op land ruim 6,5 miljoen kWh, dat is genoeg stroom voor bijna 2.000 huishoudens. de komende jaren worden zelfs windturbines van vijf MW of meer toegepast. in België zijn de eerste van zeven MW inmiddels gebouwd. de prijs van windstroom is door schaalvergroting en technische verbeteringen sterk gedaald en zal daardoor ook in de toekomst verder afnemen.

Doelstellingen en groei

Volgens nationale doelstellingen moet in 2015 in Nederland op land 4.000 MW windenergie gerealiseerd zijn (vergund in 2012) en 950 MW extra op zee. in 2020 moet dit verder uitgegroeid zijn naar 6.000 MW op land en 6.000 MW windenergie op zee. die windturbines zijn onder andere nodig om aan Europese doelstelling voor duurzame energie te voldoen.

opgesteld windvermogen
Wereldwijd opgesteld vermogen windenergie (MW)

In totaal zullen deze windturbines ruim 30 miljard kWh per jaar opwekken; bijna een derde van ons totale elektriciteitsverbruik (huishoudens, industrie, etc.). daarna zal windenergie vooral op zee nog verder groeien, tot 20.000 MW in 2050. Windenergie is dan goed voor 40 tot 50 procent van de totale Nederlandse elektriciteitsbehoefte.

Roadmap windenergie
De roadmap van windenergie in Nederland

Milieuwinst

Eén windturbine van drie MW in Nederland voorkomt de uitstoot van bijna 4.000 ton CO2. dit is te vergelijken met de CO2-uitstoot van 1.000 personenauto’s die ieder 25.000 kilometers per jaar rijden (bron: EnergieNed).

De hoeveelheid energie die nodig is om een windturbine te fabriceren, te plaatsen, te onderhouden en na 20 jaar te verwijderen (de hele levenscyclus), wordt door een windturbine in drie tot zes maanden uit de wind teruggewonnen (bron: Milieucentraal).

Werkgelegenheid en groei

De windenergiebranche groeide de afgelopen tien jaar jaarlijks met 30 procent (Bron: GWEC). in Europa werken ruim 200.000 mensen in de windenergiesector: bij fabrikanten, installatiebedrijven, in het onderhoud en aan de ontwikkeling van nieuwe projecten. Bij de bouw en onderhoud van windparken op zee komt de Nederlandse offshore ervaring goed van pas. Grote bedrijven als Siemens, GdF Suez, Mitsubishi, Total, General Electric en natuurlijk de energiebedrijven investeren veel in windenergie. in Nederland zijn Vestas en Enercon marktleiders voor de levering van windturbines.

Eerlijke vergelijking van kosten en baten

Een rechtstreekse vergelijking van de huidige marktprijs van elektriciteit met de kostprijs van windenergie gaat mank. Want niet alle kosten die te maken hebben met de productie van elektriciteit uit fossiele brandstoffen, worden in de marktprijs doorberekend. deze ‘onzichtbare’ of externe maatschappelijke kosten van de productie van elektriciteit uit fossiele brandstoffen zijn aanzienlijk. denk aan luchtverontreiniging, (kern-)afval, klimaatverandering, opwarming van oppervlaktewater, volks- gezondheid, calamiteiten van olieverontreiniging op zee en ongelukken in de mijnbouw bij de winning van kolen. Volgens een omvangrijke Europese studie bedragen deze kosten in Nederland voor kolen 3 á 4 ct per kWh en voor gas 1 á 2 ct per kWh (bron: ExternE, EU).

Deze externe kosten worden op dit moment niet mee- gerekend in de elektriciteitsprijs. Ze komen dus niet via de elektriciteitsrekening bij de burger, maar uiteraard krijgt de burger de rekening wel op een andere manier gepresenteerd: via belastingen, verzekeringen, kosten voor dijkverzwaring, gezondheidszorg en luchtvervuiling en de gevolgen van olie- en mijnrampen. Windenergie veroorzaakt slechts ca. 0,1 ct per kWh aan externe maatschappelijke kosten. Windenergie is schoon, er is geen uitstoot van CO2 (klimaat) of fijnstof (gezondheid), er wordt geen afval geproduceerd en er is geen koelwater nodig. als de externe maatschappelijke kosten eerlijk zouden worden toegerekend, blijkt dat windenergie op land nu al concurrerend is ten opzichte van elektriciteit uit gas of kolen.

Prijsdoorbraak

De kosten voor windstroom zijn de afgelopen decennia elk jaar met vijf procent gedaald. deze trend zal doorzetten. daarentegen zal elektriciteit opgewekt met fossiele brandstoffen of kernenergie naar ieders verwachting duurder worden. Voor 2020 zullen de kosten van windenergie op land naar verwachting onder of in de buurt van de verwachte marktprijs van elektriciteit komen (bron: ECN). Bij die prijs zijn dan nog niet de vermeden maatschappelijke kosten meegenomen welke gepaard gaan met het verstoken van fossiele brandstoffen.

prijs windenergie
Kostprijs van windenergie in eurocent per kWh

Windenergie van de Noordzee

In Nederland zijn twee offshore windparken in gebruik, één voor de kust van Egmond en één verder uit de kust ter hoogte van iJmuiden. in Denemarken, Zweden, Ierland en het Verenigd Koninkrijk zijn ook al diverse offshore windparken operationeel. innovatie en schaalvergroting zullen tot prijsdalingen leiden. Het bouwen en onderhouden van windparken op zee vraagt om speciale deskundigheid en ervaring, waarover de Nederlandse offshore bedrijven beschikken. Vanuit de offshore olie- en gasindustrie is veel kennis en ervaring beschikbaar. Ervaringen bij bestaande offshore windparken leveren waardevolle informatie op voor nieuwe windparken.

Windparken op zee zijn private initiatieven, die per windpark gerealiseerd en gefinancierd worden. de overheid stimuleert en reguleert via vergunningen, belastingfaciliteiten, subsidies en regelgeving. de SdE-regeling (Stimulering duurzame Elektriciteitsproductie) is bedoeld als compensatie voor de zogeheten onrendabele top van de investeringskosten. Omdat de SdE- bijdrage van de overheid wordt uitbetaald voor daadwerkelijk aan het landelijk net geleverde elektriciteit, kost een windpark de gemeenschap dus alleen geld als het park elektriciteit produceert. de hoogte van de SdE-bijdrage wordt jaarlijks door de Minister van Economische Zaken vastgesteld. als de marktprijs voor elektriciteit stijgt, gaat de SdE-bijdrage met een zelfde bedrag omlaag.

Genoeg ruimte op het elektriciteitsnet

Het promotieonderzoek van dr. Bart Ummels (TU delft) toont aan dat windvermogen tot twaalfduizend MW zonder veel problemen op het Nederlandse net kan worden aangesloten. deze gegevens worden bevestigd door prof. dr. Kling, hoogleraar elektriciteitsvoorziening aan de TU delft en de TU Eindhoven en destijds werkzaam bij TenneT (de beheerder van het landelijke hoogspanningsnet).

In Noord-Duitsland, Denemarken en Spanje zijn regio’s waar het aandeel windenergie dertig tot veertig procent bedraagt. Hier treden geen problemen op bij de inpassing van windstroom in het landelijk net. Windturbines worden voortdurend verbeterd, waardoor de netinpassing ook in bijzondere situaties eenvoudiger wordt. Met behulp van moderne regeltechnieken (‘slimme netten’) en een sterk elektriciteitstransportnet, is de inpassing van grote hoeveelheden windenergie zonder problemen mogelijk.

Windenergie vervangt kolen

De overheid heeft ervoor gekozen vooral de meest kosten- effectieve vormen van duurzame elektriciteitsproductie te stimuleren. dat zijn op dit moment windenergie en bio-energie. Een volledig duurzame stroomvoorziening is het einddoel. In die eindsituatie zal het gaan om een mix aan duurzame bronnen, zoals wind, zon, biomassa en aardwarmte. We zijn nu in een overgangssituatie waarin we nog afhankelijk zijn van andere, conventionele vormen van elektriciteitsproductie. Windparken kunnen conventionele centrales nog niet volledig vervangen, maar elke kWh uit wind vervangt een kWh aan elektriciteit uit fossiele en nucleaire bronnen.

Meer informatie

68 Reacties to “Windenergie, De Feiten”

  1. marc Says:

    vreemd als men de puntjes op de i wil zetten ivm verkeerde informatie dat men met geen woord rept over de CO2 belasting bij het maken van de molen, de installatie & het opruimen van de site na de exploitatievergunning van 20 jaar!
    CO2 die een groot deel in het buitenland wordt geproduceerd en een belasting is voor de huidige generatie.

  2. Jeroen van Agt Says:

    @Marc,

    Bij Windenergie wordt er in de volledige lifecycle (bouw, onderhoud en afbraak) van de windturbine ongeveer 8 gram CO2 / kWh geproduceerd. Ter vergelijking, een kolencentrale produceert 1000 gram CO2 / kWh, een gascentrale produceert 400 gram CO2 / kWh en een kerncentrale 133 gram CO2 / kWh en PV zonnepanelen in Nederland 57 gram CO2 / kWh.

  3. Jeroen Haringman Says:

    Goed artikel, drie kanttekeningen:

    1) “Wist je bijvoorbeeld dat de 2000 windturbines eind 2009 in Nederland net zoveel elektriciteit leveren dan 20 procent van alle Nederlandse huishoudens.”

    Daar klopt ergens iets niet. Volgens mij liggen er nog (lang) niet zoveel zonnestroompanelen op de daken van de Nederlandse huishoudens dat 2000 windturbines evenveel energie kunnen produceren als 20% van die Nederlandse huishoudens. Waarschijnlijk moet daar staan dat 2000 windturbines genoeg energie leveren om het verbruik van 20% van alle NL huishoudens te dekken.

    2) Je vergeet één belangrijk feit: een substantieel deel van de Nederlanders wil windturbines niet. Ze vinden ze lelijk (horizonvervuiling), lawaaiig, duur (‘linkse hobbies’) en vezinnen allerlei andere argumenten (huis wordt minder waard e.d.). Dat deze angsten veelal aantoonbaar onterecht zijn lijkt mij duidelijk, maar het is een feit dat het vermelden waard is omdat het het grootste struikelblok voor grootschalige verspreiding van windenergie in Nederland is. Als we die angst zouden kunnen overwinnen, door bv financiële participatie maar ook door TV-reclames (?), zou wind in NL volgens mij vele malen sneller geplaatst kunnen worden.

    3) Je schrijft “Bij Windenergie wordt er in de volledige lifecycle (bouw, onderhoud en afbraak) van de windturbine ongeveer 8 gram CO2 / kWh geproduceerd.” Dat is mooi als je je alleen zorgen maakt over CO2. Ik kijk echter verder: het staal voor de masten wordt gemaakt van ijzererts en (veel) steenkool. Zowel grondstoffen, halffabrikaten als voltooide windturbines moeten vervoerd worden, wat veel aardolie kost. Het is nu, en in de nabije toekomst ook niet, mogelijk om windturbines uitsluitend met duurzame elektriciteit te fabriceren. Is jullie bekend hoe de windturbine-industrie daarmee om denkt te gaan?

    (En, enigszins offtopic, over lifecycle gesproken: ik vind het onbegrijpelijk dat ik, 36 jaar nadat de eerste spaarlamp op de markt kwam, nog steeds geen goede lifecyclevergelijking kan vinden tussen spaarlamp en gloeilamp… Een schone taak voor Olino?)

  4. KoeN Says:

    Met cijfers kan je alles bewijzen natuurlijk :).
    Hier nog een kanttekening, die niet blijkt uit de cijfers. [quote]Eind 2009 stonden er in Nederland ongeveer 2.000 windturbines met een gezamenlijk vermogen van 2.221 MW. deze leveren gemiddeld 5,2 miljard kWh per jaar. dat is net zoveel als het verbruik van ruim 1,5 miljoen huishoudens: meer dan alle huishoudens van Rotterdam en Amsterdam samen, oftewel 20 procent van alle Nederlandse huishoudens.[/quote]
    En wat als er geen wind is op de moment dat er veel vraag is, of dat er net ‘s nachts veel wind is? In uw getallenreeks lijkt dat allemaal 1:1 van opgewekte energie naar verbruikte energie. Ik zou denken dat dat niet klopt…

  5. Jeroen van Agt Says:

    @Jeroen Haringman

    Even een snelle berekening ter verificatie:

    Het totale elektriciteit verbruik in Nederland in 2007 is 123 miljard kWh. Hiervan wordt 35% gebruikt door de industrie, 21% door de huishoudens, 1,4% door de transport sector en 42% overige (inclusief energie bedrijven). De huishoudens gebruiken dus 25.8 miljard kWh.

    In het artikel kun je lezen dat eind 2009 in Nederland ongeveer 2.000 windturbines stonden met een gezamenlijk vermogen van 2.221 MW. deze leveren gemiddeld 5,2 miljard kWh per jaar. Dat is dus inderdaad 20% van jaarlijkse elektriciteitsverbruik van de Nederlandse huishoudens.

    Verder neem ik aan dat je zonnepanelen die je noemt in je reactie een tikfout zijn. Het ging hier over windenergie.

    @Koen, nergens wordt beweerd dat we moeten overstappen op 100% windenergie, want dan krijg je die problemen die je beschrijft. Zolang we nog onder 45% aandeel van windenergie zitten kun je met slim afregelen, wind model voorspellingen en grootschalige koppelingen tussen geografisch verspreide windparken zorgen voor een betrouwbare levering van elektriciteit ZONDER enige vorm van energie opslag.

    Deze duurzame opwekking kun je dan verder aanvullen met een mix van zonne-energie met PV, waterkracht waar mogelijk en CSP zonnecentrales in het zuiden van Europa / Noord-afrika. Hiermee kunnen we betrouwbaar 100% van onze elektricteit duurzaam opwekken. Sterker nog potentieel kunnen we hier extreem veel meer energie opwekken dan nu mogelijk is met fossiel.

  6. Jeroen van Agt Says:

    @Jeroen Haringman,

    De masten van de grootste windturbines (Enercon E127), worden niet meer gemaakt van staal maar zijn van beton. Maar wat betreft resources heb je natuurlijk helemaal gelijk, daar moeten we ook duurzaam mee omspringen. Dus moeten we meer doen aan recycling. Wat weerhoudt ons ervan om het staal, koper en beton afkomstig van fossiele centrales te recyclen zodat dit weer gebruikt kan worden voor de bouw van nieuwe windturbines. Dat geldt natuurlijk hetzelfde voor oude windturbines, recyclen dat materiaal.

  7. Jeroen Haringman Says:

    @Jeroen van Agt, nee wat ik schrijf is precies wat ik bedoel. Als ik de zin “Wist je bijvoorbeeld dat de 2000 windturbines eind 2009 in Nederland net zoveel elektriciteit leveren dan 20 procent van alle Nederlandse huishoudens.” lees dan staat daar dat de huishoudens energie leveren. Dat kan niet kloppen.

  8. Joop H. Says:

    Burgers houden in dit land de plaatsing van windmolens tegen. nog wel. als straks energie uit fossiele brandstoffen in prijs verdubbelt en men kan kiezen voor de eigen portomonnee door windenergie af te nemen is het probleem van horizonvervuiling ineens gesmolten als sneeuw voor de zon.

    het gaat toch alleen kortzichtig over geld en geld alleen ………..

  9. Jeroen Haringman Says:

    @Joop H. Ik hoop het met je, maar pas op: het zou prima kunnen dat ipv wind en zon gekozen wordt voor kernenergie, helemaal met het rechtse kabinet wat we waarschijnlijk gaan krijgen. Kernenergie is de doodsteek voor duurzaam omdat het niet goed terug te regelen is om variatie in zon/wind op te vangen.

  10. Joop H. Says:

    @Jeroen: ook een rechts kabinet (hoe verwoestend ook voor de ontwikkeling van duurzame energie in ned.) zal zich moeten houden aan de 20-20-20 afspraken binnen de eu.

  11. Jeroen Haringman Says:

    @Joop H. De partij die het komende kabinet gedoogsteun gaat geven (…) was anders van plan ook vele andere internationale verdragen op te zeggen, dus of ze daar nu veel moeite mee zullen hebben vraag ik me af.

    Maar de soep wordt hopelijk niet zo heet gegeten als hij wordt opgediend. Hoe dan ook houd ik mijn hart vast voor de komende vier jaar – of wellicht drie of twee jaar, we zullen zien.

  12. Joop H. Says:

    @ Jeroen: kun je mij aangeven wat zonnepanelen nu per dag opbrengen en dan bedoel ik de fluctuaties.

    b.v. een systeem van 4.000 piekwatt dat in Nederland zo’n 3.400 KWh oplevert (gem. gezinsverbruik)

    wat is de minste opbrengst op een zeer sombere decemberdag en wat de maximale opbrengst op een zeer zonnige juni/juli dag.

    ik schat aan de hand van Solarstralungskaarten van de duitse Wetterdienst dat de hoogste dagopbrengst tov de laagste minimaal een factor 100 verschilt !

    opbrengst slechte dag 0,5 KWh en beste dag 50 KWh o.i.d. verbruik van dit gezin in dec plusminus 12 KWh en in jul 8 KWh.

    dan kun je met pv panelen toch nooit zelfvoorzienend worden en zit je vast aan de netwerkkosten van het energiebedrijf. graag je antwoord !

  13. Joop H. Says:

    http://www.photon.info/photon_site_photon_de.photon

  14. Joop H. Says:

    misschien een leuk idee om een stukje over de schrijven vanuit ervaringsdeskundige hier op Olino?

    kan zeer verhelderend zijn voor lezers die iets met zonnepanelen willen gaan doen.

  15. Rob G. Says:

    Beste Jeroen,

    Bedankt voor je artikel. In andere artikelen ben je over het algemeen kritisch wat ik zeer waardeer aan je website en de informatie. Denk bv aan het artikel over zonnepanelen in de telegraaf.

    Ik heb het gelezen en had toch enkele vragen en opmerkingen:
    Heb jij dit artikel meegeholpen op te stellen samen met de NWEA of heeft de NWEA je dit aangeleverd met de mededeling dat dit feiten zijn?

    Natuur en Vogels
    Wat ik mis in je verhaal zijn de gevolgen voor de natuur bij deze megaturbines: deze turbines zijn relatief gezien vogelschredders (1700 masten veroorzaken 50000 dode vogels). De windmolenlobby vergelijkt dit stelselmatig met het aantal dode vogels in het verkeer: 2 miljoen stuks. Dit gaat echter wel met 6,7 miljoen voertuigen. (http://www.volkskrant.nl/binnenland/article1256575.ece/Vogels_en_windmolens_gaan_niet_goed_samen)

    Als je het al wilt vergelijken is de killingratio per windmolen 28 vogels en per voertuig < 0,3 vogels. Ik trek hieruit de conclusie dat ze shredders zijn. Waarom wordt weergegeven dat b.v. een windmolen van 2 MW ook 2.000 huishoudens van elektriciteit kan voorzien? Dit kan alleen als deze volcontinu op de gunstigste wind draait en optimaal levert. Maar hoe vaak is dit, gezien te lage en te hoge (!) windsnelheid? Kosten Is er niet iets vreemds aan de hand met de stelling "Windmolens kosten alleen geld kost als ze draaien"? Heb je hier gedetailleerde gegevens over waarmee deze stelling onderbouwd wordt? Nu is het zo dat tot voor kort groenen energie geen voorrang kreeg op het elektriciteitsnet. Dit houdt dus ook in dat zodra het niet uitkomt dat er stroom geleverd wordt, de molens stil gezet worden. Hoe wordt dan een gezonde kosten-batenanalyse gemaakt als je niet weet hoeveel een windmolen per jaar produceert? In een gezond bedrijf vraagt de directie als eerste "wat is de Terugverdientijd van een investering?". Ondanks dat de windmolens uitgezet worden en geen voorrang krijgen op het net, een instabiele overheid en onduidelijk is wanneer ze terug verdiend worden, worden ze toch massaal geplaatst. Nogmaals, Kan je mij inhoudelijk met cijfers weergeven welke financiele constructie hier achter zit, om met zoveel onzekerheid, toch miljoenen te investeren? Een artikel uit de NRC dat de moeite waard is voeg ik hierbij toe : http://www.nrc.nl/opinie/article1881717.ece/Windmolens_zijn_lelijk,_duur_en_leveren_niks_op

    Wat betreft mijn mening over duurzame energie. Voor het vervangen van het gebruik van aardgas, ga de grond in. Voor het verbeteren van een duurzaam transport op de korte termijn, stel de 6e versnelling verplicht in wegtransport en vervoer. Voor een echte verandering, blijf doorzoeken naar een vervanger van fossiel gestookte motoren en centrales, want eigenlijk is er nog geen goed alternatief. Een land volzetten met megamolens om uiteindelijk <5-10% te bereiken is toch ook een beetje waanzin. Dan kies ik liever voor 1 veilige kerncentrale of ballenbakreactor en het helpen van oude centrales in oosteuropa voor een betere toekomst. Want zelfs als ik geld krijg, dan wil ik nog geen windmolen van 170 m hoogte nog niet in mijn achtertuin.

    Ik hoop dat je doorgaat met het (kritisch) onderzoeken van duurzame technologie. Dat is echt iets dat ik waardeer van jou en je site. Ik hoop dat mijn reactie je prikkelt om de informatie van (de lobbyclub)NWEA eens echt op de feiten te onderzoeken. Ik ben benieuwd wat dan “DE FEITEN” zullen zijn…

    Met vriendelijke groet,

    Rob

  16. Ronald Says:

    Interessant stuk, maar ik was bijna afgehaakt door de kromme derde zin. Ik neem aan dat die moet zijn “Wist je bijvoorbeeld dat de 2000 windturbines eind 2009 in Nederland elektriciteit leverden voor 20 procent van alle Nederlandse huishoudens.” Ofzoiets in ieder geval.

  17. Jeroen Haringman Says:

    @Joop H.: Op 10 januari 2010, de slechtste dag die ik dit jaar gemeten heb, kwam er 0,02kWh binnen (uit onze 2125Wp-installatie). De beste dag van dit jaar, 2 juni, kwam er 11,3kWh binnen. Dit is een factor 565 verschil. Merk op dat tussen de gemiddelde dagopbrengst van januari 2010 (0,7kWh) en de gemiddelde dagopbrengst van juni 2010 (7,6kWh) ongeveer een factor 10 zit.

    Het is inderdaad in het Nederlandse klimaat niet makkelijk mogelijk om netonafhankelijk te worden met alleen zonnestroompanelen. Je zult dan terug moeten grijpen op onduurzame kunstgrepen als een generator o.i.d. Sowieso ben ik een land als Nederland, met een prima elektriciteitsnet, geen voorstander van zelfvoorzienendheid. In autonome systemen gaat veel energie verloren op momenten dat de accu’s vol zijn e.d., en ook de accu’s zelf kosten veel fossiele energie om te fabriceren, transporteren, [gebruiken], weer transporteren, recyclen, weer transporteren, etc.

    Gewoon alle duurzaam opgewekte elektriciteit met elkaar delen via het net, op die manier gaat er niets verloren en zijn geen onduurzame accu’s nodig. Ik zie het elke dag in werking en het WERKT.

    Dat je vastzit aan de netwerkkosten klopt, maar als we echt naar een duurzame samenleving willen zullen we die kosten toch anders moeten organiseren. Hoge vaste kosten stimuleren absoluut niet besparing – integendeel.

  18. Jeroen Haringman Says:

    @Rob G.: “het aantal dode vogels in het verkeer: 2 miljoen stuks. Dit gaat echter wel met 6,7 miljoen voertuigen.”

    Lijkt mij een prachtig argument om (veel) minder auto te gaan rijden met zijn allen. Moet de eerste fietser nog zien die een vogel doodrijdt. “Meer onderzoek naar een alternatief voor de fossiele motor” zal voor al deze dode vogels geen verschil maken.

    Jij kiest liever voor een veilig kerncentrale? Zullen we die eerst maar even uitvinden dan? Zolang kerncentrales door feilbare wezens gebouwd en gerund worden (die ook nog onder commerciële druk staan) KAN een kerncentrale niet 100% veilig zijn. En dan het kernafval; dat probleem gewoon maar doorschuiven naar vele tientallen volgende generaties? Lekker duurzaam…

  19. Zwerius Kriegsman Says:

    Om nog maar eens iets in positieve zin toe te voegen mbt de duurzaamheid van windturbines (toegepaste materialen): zie http://www.timbertower.de/
    Ik heb er in Nederland nog niet veel over gelezen.

  20. Hombibi Says:

    @Jeroen

    Jeroen, met je reactie op het commentaar van Rob G zet je jezelf volledig buitenspel als deskundige, autoriteit of zelfs als serieuze supporter van “duurzame” energie. Tot deze reactie was ik nieuwgierig en was ik op zoek naar de bronvermeldingen die bij een artikel met de hoogdravende titel “de feiten” geplaatst zouden moeten zijn. Maar door je reactie denk ik nu echter ik dat je een fanaticus bent die dogma’s aanhangt in plaats van een deskundige die een dialoog wenst te onderhouden met mensen die een andere mening zijn toegedaan, of een andere visie hebben. Je hebt niet alleen je eigen geloofwaardigheid afgebroken maar ook de geloofwaardigheid van het oorspronkelijke artikel vernietigd. Ik denk dat je hiermee het omgekeerde hebt bereikt van wat het artikel beoogde, ik geloof er namelijk niets meer van en ga op zoek naar een betere discussie met verifieerbare feiten.
    Hombibi

  21. Jeroen van Agt Says:

    @Hombibi,

    Ik wil je erop wijzen dat de naam van de auteur van dit artikel Jeroen van Agt is en reactie #18 is geschreven door Jeroen Haringman. Het gaat hier om twee verschillende personen.

    Wat betreft feiten zou ik willen verwijzen naar de traceerbare bronnen die genoemd zijn in het artikel zelf.

  22. Jeroen van Agt Says:

    @Rob G,

    Bedankt voor je kritische opmerkingen. Hier wat antwoorden op de vragen die je gesteld hebt in reactie #15.

    De informatie van het artikel is afkomstig van de NWEA, de data is vanzelfsprekend gecheckt voordat we tot publicatie zijn overgegaan.

    Er zijn diverse onafhankelijke onderzoeken uitgevoerd naar de invloed van grote windturbines op vogels. In de rapporten lees je enerzijds dat er inderdaad doden vogels vallen, een uitgebreid onderzoek in de USA laat zien dat het daar om 2 vogels per windturbine per jaar is. Met de 2000 turbines in NL zou dat betekenen dat er ongeveer 4000 vogels per jaar sterven door windturbines. Deze getallen moet je in verhouding zien met de miljoenen vogels die jaarlijks gedood worden door elektriciteitskabels, bestrijdingsmiddelen en het autoverkeer. Even een paar getallen uit de verenigde staten: vogelsterfte door hoogspanningskabels: 130-174 miljoen, verkeer 60-80 miljoen, botsingen met gebouwen 100-1000 miljoen, katten 39 miljoen. Meer informatie kun je vinden op: http://www.olino.org/articles/2006/11/26/de-toekomst-scenarios-voor-windenergie-in-de-wereld

    Een klein rekenvoorbeeld: Een grote Enercon E126 windturbine produceert op jaarbasis evenveel elektriciteit als 5500 huishoudens nodig hebben. Laten we uitgaan dat in gemiddeld huishouden in NL slechts 1 auto heeft. Dat zou betekenen dat er 0,004 vogels sterven per huishouden door windturbines (als we voor 100% windenergie zouden gaan) en 0,3 vogels per auto. Dus een auto is 75 x zo gevaarlijk als windenergie (per huishouden).

    Het is van grote windturbines heel erg exact bekend wat deze op jaarbasis gaan opleveren. Voordat er een grote molen of een windpark gebouwd wordt, wordt er eerst minimaal 1 jaar lang windsnelheid metingen verricht op de lokatie waar deze gebouwd gaat worden. Samen met de zeer grote hoeveelheid statistische data die reeds voorhanden is van de overige molens in NL kun je dan heel erg nauwkeurig berekenen wat de verwachte jaaropbrengst is in kWh. Op basis daarvan kan een zeer nauwkeurige kosten-baten rekening gemaakt worden. Dat moet ook wel anders vindt je natuurlijk nooit investeerders die miljoenen willen investeren in het bouwen van grote windturbines / windparken. Achteraf worden er continue meting verricht naar de daadwerkelijke gehaalde opbrengst en meestal valt deze een paar procent hoger uit dan de van te voren ingeschatte opbrengst (veiligheidsmarge).

    Verder hoef je niet zo bang te zijn dat ze een grote windturbine in je achtertuin zetten omdat vanwege de geluidsproductie van windturbines de minimale afstand tot de dicht bijzijnste gebouwen vaak 400m is. Overigens zul je verbaasd zijn hoe stil die hele grote windturbines zijn. Ik ben recent op bezoek geweest naar een windmolen park in aanbouw in Belgie waar nu de 11 van de grootste windturbines van de wereld (Enercon E126) neergezet worden. Bij het bezoek waaide het behoorlijk en de turbines draaide dan ook. Ondanks dat ik met de rug tegen de mast van zo’n grote molen stond (midden in het park waar nog 6 andere turbines draaide) waren ze onhoorbaar. De vogel geluiden en de wind maakte meer lawaai. Binnenkort komt hierover een uitgebreid artikel op OliNo.org

    Wat betreft de uitspraak “Omdat de SdE- bijdrage van de overheid wordt uitbetaald voor daadwerkelijk aan het landelijk net geleverde elektriciteit, kost een windpark de gemeenschap dus alleen geld als het park elektriciteit produceert.” dat zit als volgt. Bij de SDE bijdrage krijg je een hogere prijs per geleverde kWh. Dus alleen voor daadwerkelijk geleverde elektriciteit krijg je subsidie.

    Beantwoord dit je vraag over windenergie?

    Ik zou ook adviseren om de links te volgen die genoemd zijn in het artikel. Vooral de windenergie FAQ geeft veel uitleg over de ingewikkelde materie.

  23. Harm Otten Says:

    Jeroen van Agt, goed artikel!

    Alleen ik merk dat er in de reacties wat verwarringen zijn ontstaan:
    De veel aangehaalde zin bijvoorbeeld:
    “Wist je bijvoorbeeld dat de 2000 windturbines eind 2009 in Nederland net zoveel elektriciteit leveren dan 20 procent van alle Nederlandse huishoudens.”

    Hiermee bedoel je natuurlijk:
    “Wist je bijvoorbeeld dat de 2000 windturbines eind 2009 in Nederland net zoveel elektriciteit leveren, dan 20 procent van alle Nederlandse huishoudens VERBRUIKEN.”

    Zo zie je dat een extra woordje veel duidelijkheid kan scheppen. ;-)

    Ja, Jeroen van Agt, en Jeroen Haringman heten toevallig allebei Jeroen met de voornaam…

  24. Max Says:

    Hoeveel grijze energie wordt er bespaard per opgewekte kWh windenergie ?

  25. Jeroen Haringman Says:

    @Hombibi: Zoals gezegd is de auteur van dit prima artikel Jeroen van Agt, en is mijn naam Jeroen Haringman, zoals wij beiden duidelijk bij onze berichtjes zetten. Ik neem aan dat je je tot mij richtte.

    “Maar door je reactie denk ik nu echter ik dat je een fanaticus bent die dogma’s aanhangt in plaats van een deskundige die een dialoog wenst te onderhouden met mensen die een andere mening zijn toegedaan, of een andere visie hebben.”

    Zo! Dat is nogal wat. Ik ga er even vanuit dat je opmerking gaat over mijn opmerking over kerncentrales. Als het over de vogels/autoverkeer gaat: het is toch niet zo raar om het grootste knelpunt als eerste aan te pakken? Rob G. vind de levens van vogels belangrijk – niet onterecht, lijkt mij – en als het autoverkeer zoveel vogellevens kost, is het dan werkelijk zo’n rare opmerking dat minder massaal autorijden minder vogellevens zou kosten? Lijkt me tamelijk goed verifieerbaar.

    Maar goed, de opmerking over de kerncentrale dus. Ik sta achter mijn opmerking dat zolang kerncentrales door mensen gerund worden er kans op fouten is, en een fout in een kerncentrale kan nu eenmaal veel ernstiger gevolgen hebben dan een fout in een windturbine. Ook kan ik met de beste wil van de wereld het probleem van kernafval naar toekomstige generaties doorschuiven niet duurzaam noemen. Als anderen dat anders zien hoor ik dat graag. Als jij mij daarom een “fanaticus” noemt zie je de zaken naar mijn idee niet helemaal scherp, maar ik ben altijd bereid de fout bij mezelf te leggen. Wellicht begrijp ik je niet goed.

    “maar ook de geloofwaardigheid van het oorspronkelijke artikel vernietigd.”

    Nou, dat lijkt me niet. Het artikel is, op het inmiddels toegevoegde verwarrende woordje in de derde zin na, prima en volgens mij gewoon waar, en mijn opmerking ging over vogellevens i.c.m. met autoverkeer en over kerncentrales, dus op welke manier beïnvloedt mijn opmerking precies het hoofdartikel?

    “en ga op zoek naar een betere discussie met verifieerbare feiten.”

    Als ik als antwoord hierop je eigen text mag quoten: “Maar door je reactie denk ik nu echter ik dat je een fanaticus bent die dogma’s aanhangt in plaats van een deskundige die een dialoog wenst te onderhouden met mensen die een andere mening zijn toegedaan, of een andere visie hebben.”

    Als je niet wilt discussiëren zullen we weinig bereiken, of wel?

  26. Jeroen Haringman Says:

    @Hombib: Kleine nuance die ik wil aanbrengen: ik quotte het laatste stuk absoluut NIET om je woorden als “fanaticus” en “dogma” naar het hoofd te slingeren, want zo zit ik niet in elkaar. Ik denk dat we elkaar gewoon niet goed begrijpen. Het gaat me vooral om het laatste gedeelte van de quote, waarin je op mij projecteert dat ik geen dialoog zou willen voeren etc.

  27. HenkR Says:

    Een beetje off topic…
    Hoeveel vogels, vissen e.d. zouden er in de golf van Mexico gesneuveld zijn? Riskante olieboringen op grote diepte lijken op dit moment geen optie. Men heeft na al die jaren geen snelwerkende oplossing bij calamiteiten. Olino dus…

  28. Joop H. Says:

    @Jeroen Haringman: bedankt voor je reactie 17.

  29. Kees van Velzen Says:

    De informatie eindigt met ” elke kWh uit wind vervangt een kWh aan elektriciteit uit fossiele en nucleaire bronnen”. Ik ben geinteresseerd in feiten en wil dat graag met cijfers geillustreerd zien. Mijn vraag na het zien van deze informatie is:
    Hoeveel kWh wordt jaarlijks opgewekt met fossiele brandstof en hoeveel CO2 uitstoot geeft dat?
    Het antwoord op deze vraag is belangrijk om te weten of de toenemende hoeveelheid windenergie niet te koste gaat van de efficientie van de opwekking van electriciteit met fossiele brandstof.

  30. Jeroen van Agt Says:

    @ Kees,

    Het totale elektriciteit verbruik in Nederland in 2007 is 123 miljard kWh. Bron: cbs. Hiervan wordt 61% opgewekt met gascentrales (400 gr CO2/kWH) en 24% door kolenstroom (1000 gr CO2/kWh) Bron: Energieraad. Gemiddeld is dat dus 569 gr CO2 / kWh door een combinatie van gas en kolenstroom. Ter vergelijk, een windturbine produceert slechts 8 gr CO2 / kWH tijdens de volledige lifecycle van de molen.

    Daarmee produceren de gas en kolencentrales samen alleen al 85% x 569 gr x 123 miljard kWh = 60 miljoen Ton CO2.

  31. Kees van Velzen Says:

    Dat is niet helemaal een antwoord op mijn vraag. Ik wil graag de cijfers van de elektriciteitsproducenten zien waaruit blijkt dat een kWh opgewekt met windenergie leidt tot een kWh minder opgewekt met fossiele brandstof EN dat dat leidt tot een lagere CO2 uitstoot. Belangrijk daarbij is uiteraard dat windenergie niet leidt tot minder efficient opwekken van elektriciteit met fossiele brandstof om de schommelingen in het geleverde vermogen van windmolens op te kunnen vangen.

  32. Frank V Says:

    Leuk om te lezen dit artikel. Toch zet ik er wel grote twijfels bij.

    Bij het kopje “Eerlijke vergelijking van kosten en baten” worden namelijk alleen de ‘negatieve’ punten van traditionele energie meegenomen en wordt niet gekeken naar negatieve bijeffecten van windenergie (de eerder genoemde vogels, CO2 van productie etc.)

    Daarnaast gaat het stuk ook mank bij het kopje ‘Werkgelegenheid en groei’ wordt er prat op gegaan dat het zo een bloeiende business is en goed is voor de werkgelegenheid. Wat er niet in vermeld wordt is dat dit, deels, komt door overheidssubsidiëring. Daarnaast wordt niet gesproken over de werkgelegenheid in de traditionele energiesector.

    Verder wordt er in het gehele stuk met geen woord gerept over de maatschappelijke kosten van de subsidiëring van het windmolenpark. Ook wordt er slechts een vergelijking gemaakt met energiecentrales obv fossiele brandstoffen. Daarbinnen wordt in het artikel geen onderscheid gemaakt tussen aardgas, olie en kolen (wat in milieubelasting toch een hoop kan schelen). Ook wordt er geen vergelijking gemaakt met kernenergie, terwijl dit toch ongeveer 15% van onze elektriciteit uit maakt.

    Hierdoor krijg ik het gevoel dat het stuk toch wel een beetje een eenzijdig Hosanna stukje is vanuit de windmolenbranche.

  33. Th Says:

    Heb tot nu toe alleen de eerste 3 zinnen en alle comments gelezen, want je kan nu eenmaal geen hoeveelheid energie leveren op een tijdstip.

    “Het totale elektriciteit verbruik in Nederland in 2007 is 123 miljard kWh. Hiervan wordt 35% gebruikt door de industrie, 21% door de huishoudens, 1,4% door de transport sector en 42% overige (inclusief energie bedrijven). De huishoudens gebruiken dus 25.8 miljard kWh.

    In het artikel kun je lezen dat eind 2009 in Nederland ongeveer 2.000 windturbines stonden met een gezamenlijk vermogen van 2.221 MW. deze leveren gemiddeld 5,2 miljard kWh per jaar. Dat is dus inderdaad 20% van jaarlijkse elektriciteitsverbruik van de Nederlandse huishoudens.”

    Indien de bovenstaande quote op de juiste cijfers gebaseerd is, dan moet je zeggen:
    “Alle windmolens in Nederland die eind 2009 rechtstonden, kunnen in optimale omstandigheden 20% van het energieverbruik, van Nederlandse huishoudens in 2007, produceren”

    Dat zijn feiten.

  34. Pat Says:

    @TH
    Nee niet onder optimale omstandigheden.
    Juist gemiddeld. De gemiddelde productie is 5,2 miljard.

    5,2/25,83 = 20% Gemiddelde opbrengst wind/ totaal verbruik.

    Onder optimale omstandigheden bestaat gewoonweg niet. Dat zou de opbrengst veel en veel hoger zijn.

  35. Guido Says:

    @Rob G.
    Waarom zouden de windmolens zoals ze nu gebouwd worden, diameters van 75mtr. is niets meer tegenwoordig, niet kunnen veranderen. Waarom moeten ze zo hoog. Waarom maken we i.p.v. die enorme ventilatoren niet een lager maar een breder model. Dan kun je de torens laten vervallen en de turbines op daken van gebouwen zetten. Dan heb je geen mixers meer die vogels een nekslag geven, geen vervuiling meer van de horizon.
    Het enige dat te zien zal zijn is dat er op de daken van flats, kantoorpanden, en woonhuizen een turbine ligt. Het apparaat zal misschien een meter of twee boven het dak uitsteken.

  36. Jac van Wijk Says:

    Via windenergie besparen op brandstof (en CO2-uitstoot)? Vergeet het maar

    http://www.groenerekenkamer.com/node/946

    Zonder opslag van energie zal wind en zonnen energie nooit de piekken in energie behoefte kunnen opvangen. Op dit moment is het opslaan van zulke grote hoeveelheden opslag van energie niet mogelijk of is een enorme impact op het Milieu.

  37. Jeroen van Agt Says:

    Bij het lezen van de comments op je bron wordt bevestigd dat de auteur er behoorlijk naast zit. Ze gaan compleet voorbij aan het feit dat het momentane windvermogen behoorlijk nauwkeurig kan voorspellen middels nauwkeurige windmodellen.

    Dit wordt ook bevestigd in een zeer uitgebreid onderzoek van de TU delft. De grootschalige inpassing van windenergie in onze elektriciteitsvoorziening is technisch prima mogelijk. Het bestaande elektriciteitssysteem kan de variaties in vraag en windaanbod ook in de toekomst op elk moment opvangen, zolang er gebruik wordt gemaakt van actuele windvoorspellingen. Verder hoeven er geen voorzieningen voor energieopslag te komen.

    Meer info kun je vinden in het artikel Windenergie: The sky is the limit.

    Het valt me trouwens op dat de “groene” rekenkamer behoorlijk zwart is:

    Ik laat de conclusie aan de lezer over…..

  38. Jac van Wijk Says:

    weer voorspellen is iets wat we steeds beter kunnen ja, maar hellaas als het niet waait hebben we een probleem he.
    Het aanleggen van een distributie netwerk wat zo groot moet zijn zo dat het altijd voldoende energie overal brengt is iets wat meer schade dan goed doe.

    http://www.nederland-mobiel.nl/windhandel.htm

    Duitsland en Denemarken willen de windenergie de rug toekeren

    Valt me trouwens wel op dat http://www.olino.org een erg links karakter heeft en zich te veel in de onwaarheid en populistisch politiek laat meenemen

  39. Jeroen van Agt Says:

    @Jac,

    Door de koppeling van grote windparken krijg je een veel stabielere energie levering omdat op grote geografische schaal het altijd wel ergens waait. Onderzoek van de Stanford University heeft aangetoond dat we hiermee tot 47% van de elektriciteit via windenergie kunnen leveren met voldoende net stabiliteit. De rest van de energie kan dan aangevuld worden met zonne-energie en waterkracht. Kortom is het mogelijk om op die manier 100% van onze elektriciteitsvoorziening met duurzame bronnen op te wekken. Zie ook het artikel Desertec kan heel Europa voorzien van zonne-energie

    Quote: “Het aanleggen van een distributie netwerk wat zo groot moet zijn zo dat het altijd voldoende energie overal brengt is iets wat meer schade dan goed doe.”

    Kun je uitleggen hoe dat zit? Wel graag met wetenschappenlijke onderbouwing.

    Quote: “Duitsland en Denemarken willen de windenergie de rug toekeren”

    Kun je deze uitspraak toelichten? Wat is je bron?

    Quote: “Valt me trouwens wel op dat http://www.olino.org een erg links karakter heeft en zich te veel in de onwaarheid en populistisch politiek laat meenemen”.

    OliNo heeft als missie om mensen op een eerlijke manier te informeren over de mogelijkheden van duurzame energie. We doen dit door wetenschappenlijke bronnen te gebruiken, werkelijke gemeten getallen te tonen en door gebruikers ervaringen te delen. Dit heeft niets met “onwaarheid en populistisch politiek” te maken.

    Het valt mij op dat de jou bron http://www.nederland-mobiel.nl/windhandel.htm uitspraken doet zonder enige vorm van onderbouwing of wetenschappenlijk bewijs.

  40. Jac van Wijk Says:

    In mijn vorige post werden al deze zaken beantwoord

    Via windenergie besparen op brandstof (en CO2-uitstoot)? Vergeet het maar

    http://www.groenerekenkamer.com/node/946

  41. Jeroen van Agt Says:

    @Jac,

    Je begint in herhaling te vallen zonder nieuwe informatie te geven. Zie ook comment #37 en #39 als reactie op de door jouw genoemde bron.

  42. Jac van Wijk Says:

    Duitsland en Denemarken willen de windenergie de rug toekeren
    wordt in hoofdstuk 4 benoemd.

    Andere wordt in hoofdstuk 5 benoemd.

  43. Jeroen van Agt Says:

    @Jac,

    De werkelijke getallen zeggen iets anders. Hier zijn de gegevens over het geinstalleerde windvermogen en de verwachte groei van windenergie in Duitsland.

    Wind power is the leading renewable energy source in Germany, and provides around 7% of the country’s electricity
    consumption. Installed capacity reached 25,777 MW at the end of 2009, on a par with china as the second largest wind power market after the US. One of Germany’s federal states (Lower Saxony) has almost 6.5 GW of wind installations, and several states now receive over 40% of their electricity from wind. Germany’s current national target is for 25%–30% of electricity to come from all renewables, mainly wind, by 2020;

    Bron: Global Wind Energy Outlook 2010

  44. GJ Otten Says:

    Jeroen, Wat een uithoudingsvermogen om alle vragen zo constructief te blijven beantwoorden.Ik heb veel opgestoken van de discussie die met veel cijfer materiaal is onderbouwd, zeer bruikbaar! Ik lees dit met name vanuit politieke hoek. Ik ben diep geworteld liberaal en vraag me steeds meer af wat de kern van de weerstand is om nu eens een level playing field te creëren voor fossiel en duurzaam waar CO2 als verontreiniging wordt erkent. Als voor CCS bv betaald moet worden dan is wind energie nu reeds veel goedkoper dan op kolen gebaseerde elek.

  45. Jeroen van Agt Says:

    @Kees van Velzen #29,

    Recent heeft de KEMA in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken heeft KEMA onderzoek gedaan naar de integratie van grote hoeveelheden windenergie in het Nederlandse elektriciteitsysteem in de context van een Noordwest Europese elektriciteitmarkt, voor het jaar 2020. Energie uit wind wordt gezien als een grote potentiële bron van duurzame elektriciteit en kan een aanzienlijke bijdrage leveren aan het verwezenlijken van Nederlandse en Europese doelstellingen voor CO2 emissiereductie en duurzame elektriciteit. Windenergie heeft de eigenschap dat de hoeveelheid elektriciteit die in het systeem moet worden geabsorbeerd sterk kan variëren in de tijd, omdat het soms wel en soms niet waait en omdat de precieze hoeveelheid wind onvoorspelbaar is. Dit maakt dat wind, met name in grote hoeveelheden, een impact heeft op het elektriciteitsysteem. De conclusies uit het rapport zijn o.a. dat 12 GW wind in 2020 inpasbaar is in het elektriciteitsnet, dat hierdoor de CO2 emmissies in Nederland dalen en dat de gemiddelde marginale kosten dalen bij toename van het opgesteld windvermogen.

    Meer info kun je vinden in het artikel Integratie van windenergie in het Nederlandse elektriciteitsysteem in de context van de Noordwest Europese elektriciteitmarkt

  46. Jeroen van Agt Says:

    @GJ Otten,

    Bedankt voor je positieve reactie.

    Wat betreft je opmerking over CCS, je hebt helemaal gelijkt. De resultaten uit de eerst proefopstellingen met CCS laten dat ook zien:

    “Capturing and compressing CO2 requires much energy and would increase the fuel needs of a coal-fired plant with CCS by 25%-40%.[2] These and other system costs are estimated to increase the cost of energy from a new power plant with CCS by 21-91%.” Bron: wikipedia.

    Op dit moment bouwt EON een kolencentrale die voorbereidt is om in de toekomst CCS te kunnen toepassen. In uitgelekte emails geeft EON zelf aan dat CCS niet op een “full-size” plant toegepast zal gaan worden.

  47. Jac van Wijk Says:

    Dan wil ik de discussie wel verder trekken of CO2 een verondreinings factor heeft en niet een puur koste plaatje omdat we kyoto hebben getekend.
    http://www.tegenwicht.org/12_moraal/aarde.htm

    maar hier zouden we eigenlijk een appart topic voor moeten openen

  48. Jeroen van Agt Says:

    @Jac,

    Je komt wederom met een leuk “verhaal” van Geofysicus Adriaan Broere zonder dat er in het artikel een vorm van bronvermelding zit. Hoe kunnen we nu zijn beweringen staven?

    Ik heb nog geen tijd gehad om het hele artikel te analyseren (staat nu op mij TODO lijst) maar hier alvast een eerste aanzet:

    “De ijskap rond de Noordpool is het afgelopen jaar niet gesmolten maar juist aangegroeid.”.

    Het is niet zo interessant om naar een periode van 1 jaar te kijken, dat zegt niets over de trend. De NASA heeft onderzoek gedaan naar het smelten van de ijskappen over een periode van
    24 jaar. Dit is hun conclusie: NASA: Sea ice in the Arctic is declining at a rate of nine percent per decade

    Er is volgens hem nog een andere reden waarom de gesignaleerde temperatuurstijging niet kan zijn veroorzaakt door de toename van CO2. Het totale CO2-gehalte in de atmosfeer (0,033 %) is zo laag, dat het nauwelijks effect kan hebben.

    Het volgende kun je lezen in het IPPC ar4 rapport:

    “Warming of the climate system is unequivocal, as is now evident from observations of increases in global average air and ocean temperatures, widespread melting of snow and ice and rising global average sea level”

    “Global greenhouse gas (GHG_ emissions due to human activities have grown since pre-industrial times, with an increase of 70% between 1970 and 2004″

    “Global atmospheric concentrations of CO2, CH4 and N2O have increased markedly as a result of human activities since 1750 and now far exceed pre-industrial values determined from ice cores spanning many thousands of years. The atmospheric concentrations of CO2 and CH4 in 2005 exceed by far the natural range over the last 650,000 years. Global increases in CO2 concentrations are due primarily to fossil fuel use, with land-use change providing another significant but smaller contribution. It is very likely that the observed increase in CH4 concentration is predominantly due to agriculture and fossil fuel use. The increase in N2 O concentration is primarily due to agriculture.”

    “There is very high confidence that the global average net effect of human activities since 1750 has been one of warming, with a radiative forcing of +1.6 [+0.6 to +2.4] W/m2″

    CO2 heeft verder als nuttige eigenschap dat het samen met andere chemische stoffen een soort schild om de aarde vormt in de vorm van een nevelige waas en wolken waardoor de zonnestralen terugkaatsen in het heelal en de aarde eerder wordt gekoeld in plaats van verhit. Het hele CO2-verhaal is dus echt nonsens.’

    Welke wetenschappenlijke bron is er die deze uitspraak van Adriaan bevestigd? De uitspraak van Adriaan staat haaks op zeer uitgebreid wetenschappenlijk onderzoek dat CO2 een grote bijdrage heeft als broeikasgas. Bron: wikipedia

    ‘Ook daarover wordt veel onzin verkondigd door de broeikas-sekte. Dat bij smeltende poolkappen het zeeniveau stijgt, is een onwaarheid die zelfs een middelbare scholier met een beetje natuurkunde-kennis kan doorzien.

    Zoals verwacht zit de werkelijke sitatie een stuk ingewikkeler in elkaar. Hier slaat Adriaan dus compleet de plank mis.

    Causes of sea level rise

    Before describing the major factors contributing to climate change, it should be understood that the melting back of sea ice (e.g., in the Arctic and the floating ice shelves) will not directly contribute to sea level rise because this ice is already floating on the ocean (and so already displacing its mass of water). However, the melting back of this ice can lead to indirect contributions on sea level. For example, the melting back of sea ice leads to a reduction in albedo (surface reflectivity) and allows for greater absorption of solar radiation. More solar radiation being absorbed will accelerate warming, thus increasing the melting back of snow and ice on land. In addition, ongoing break up of the floating ice shelves will allow a faster flow of ice on land into the oceans, thereby providing an additional contribution to sea level rise.

    There are three major processes by which human-induced climate change directly affects sea level. First, like air and other fluids, water expands as its temperature increases (i.e., its density goes down as temperature rises). As climate change increases ocean temperatures, initially at the surface and over centuries at depth, the water will expand, contributing to sea level rise due to thermal expansion. Thermal expansion is likely to have contributed to about 2.5 cm of sea level rise during the second half of the 20th century (11), with the rate of rise due to this term having increased to about 3 times this rate during the early 21st century. Because this contribution to sea level rise depends mainly on the temperature of the ocean, projecting the increase in ocean temperatures provides an estimate of future growth. Over the 21st century, the IPCC’s Fourth Assessment projected that thermal expansion will lead to sea level rise of about 17-28 cm (plus or minus about 50%). That this estimate is less than would occur from a linear extrapolation of the rate during the first decade of the 21st century when all model projections indicate ongoing ocean warming has led to concerns that the IPCC estimate may be too low.

    A second, and less certain, contributor to sea level rise is the melting of glaciers and ice caps. IPCC’s Fourth Assessment estimated that, during the second half of the 20th century, melting of mountain glaciers and ice caps led to about a 2.5 cm rise in sea level. This is a higher amount than was caused by the loss of ice from the Greenland and Antarctic ice sheets, which added about 1 cm to the sea level. For the 21st century, IPCC’s Fourth Assessment projected that melting of glaciers and ice caps will contribute roughly 10-12 cm to sea level rise, with an uncertainty of roughly a third. This would represent a melting of roughly a quarter of the total amount of ice tied up in mountain glaciers and small ice caps.

    The third process that can cause sea level to rise is the loss of ice mass from Greenland and Antarctica. Were all the ice on Greenland to melt, a process that would likely take many centuries to millennia, sea level would go up by roughly 7 meters. The West Antarctic ice sheet holds about 5 m of sea level equivalent and is particularly vulnerable as much of it is grounded below sea level; the East Antarctic ice sheet, which is less vulnerable, holds about 55 m of sea level equivalent. The models used to estimate potential changes in ice mass are, so far, only capable of estimating the changes in mass due to surface processes leading to evaporation/sublimation and snowfall and conversion to ice. In summarizing the results of model simulations for the 21st century, IPCC reported that the central estimates projected that Greenland would induce about a 2 cm rise in sea level whereas Antarctica would, because of increased snow accumulation, induce about a 2 cm fall in sea level. That there are likely to be problems with these estimates, however, has become clear with recent satellite observations, which indicate that both Greenland and Antarctica are currently losing ice mass, and we are only in the first decade of a century that is projected to become much warmer over its course.

    Bron: Climate Change and Sea Level Rise

    Wordt vervolgt in een compleet artikel.

  49. Jeroen van Agt Says:

    @Jac,

    Nog een kleine aanvulling. Adriaan Broere heeft het ook over de Oregon Petitie:

    ‘Dat laatste is niet juist. Meer dan 17.000 wetenschappers, klimatologen en meteorologen hebben op 1 mei 1998 de Oregon Petitie ondertekend waarin stelling wordt genomen tegen deze verkeerde voorstelling van zaken.

    Inmiddels is bekend dat er met deze petitie gefraudeert is met als doel om het Kyoto protocol te ondermijnen.

  50. Jac van Wijk Says:

    leuke discussie maar ook hier van moeten we dan maar een appart topic voor opstarten.

    heb hier nog heel veel artikelen over en verklaringen waarom, niet c02 verhooging de aarde doet opwarmen maar dat de mensen dit doen op een andere manier.

  51. Jeroen van Agt Says:

    @Jac,

    Goed voorstel.

    Ik ben van plan om binnenkort een volledig artikel te wijden aan dit onderwerp. Dit biedt dan de mogelijkheid om hierover te discussiëren.

  52. Jac van Wijk Says:

    * Windenergie bespaart geen CO2 of brandstof. Integendeel,: de wind waait zo onregelmatig dat de centrales die de veranderingen in de wind moeten opvangen, voortdurend op en af moeten schakelen. Daardoor zakt hun rendement en neemt het brandstofverbruik juist toe.

    * Windenergie an geen substantiële bijdrage leveren aan de elektriciteitsvoorziening. Laat U niet in de luren leggen door verhalen dat er voor ‘xx-duizend gezinnen’ stroom wordt opgewekt. Op de totale Nederlandse energiebehoefte tellen die gezinnen nauwelijks mee.

    * Windmolens draaien vooral dankzij subsidies. De komende tientallen jaren zijn er nog tientallen miljarden ‘nodig’. Die mag U betalen via Uw energierekening.

    * Windmolens verzieken het landschap. Ze zijn niet te vergelijken met de molens van vroeger. Door de invoering van windenergie zijn er ook nog veel meer ontsierende hoogspanningsmasten nodig.

    * Het energieprobleem is Uw schuld. Niet omdat U teveel gebruikt, maar omdat U kritiekloos achter de bangmakers blijft lopen. Hun verhalen zijn aantoonbaar onwaar. Verdiep U in de feiten van de energievoorziening en de energieprijs kan fors omlaag.

    http://www.groenerekenkamer.nl/node/1248

  53. Jeroen van Agt Says:

    @Jac,

    Tip: Het blijven herhalen van onwaardheden (van een onbetrouwbare bron) terwijl ik je meerdere malen heb gewezen op wetenschappenlijke rapporten die het tegendeel bewijzen gaan je niet echt helpen. Zie het commentaar bij #37 en #39.

    Als je de link volgt die hebt gegeven zie ook in het commentaar dat de auteur wederom in het ongelijk gesteld wordt over de subsidies. Op dit moment gaat er 12x zoveel subsidie naar de fossiele industrie dan naar de duurzame industrie.

    “Governments last year gave $43 billion to $46 billion of support to renewable energy through tax credits, guaranteed electricity prices known as feed-in tariffs and alternative energy credits, the London-based research group said today in a statement. That compares with the $557 billion that the International Energy Agency last month said was spent to subsidize fossil fuels in 2008.” Bron: Bloomberg

    Hier zijn nog meer voorbeelden van (verborgen) fossiele subsidies:Fossiel schandaal.

    Wat betreft de elektriciteitsprijs. In Spanje, Denemarken en Duitsland is de elektriciteitsprijs gedaald door windenergie. De besparing op de elektriciteitsprijs is inmiddels al groter dan de subsidies voor de gehele windenergie branche. Zie ook het artikel Windenergie zorgt voor een lagere elektriciteitsprijs

    In NL is het percentage windenergie nog erg laag in vergelijking met Spanje, Denemarken en Duitsland. Dat zie je dan ook in de NL elektriciteitsprijs. Deze is de afgelopen 10 jaar gemiddeld elk jaar! met 7% gestegen. Bron: CBS.

    Kortom de werkelijke getallen laten een heel ander beeld zien. Ik zet dan ook sterk mijn vraagtekens wat het doel is van de “groenerekenkamer”. Leuk PR project van Shell?

  54. Jeroen van Agt Says:

    @Jac,

    Nog een kleine aanvulling. Hier is het rapport van de subsidies die in de US worden gegeven aan fossiel en duurzaam. De conclusie is vergelijkbaar:

    “The federal government provided substantially larger subsidies to fossil fuels than to renewables. Subsidies to fossil fuels—a mature, developed industry that has enjoyed government support for many years—totaled approximately $72 billion over the study period, representing a direct cost to taxpayers.”

    Het volledige rapport: Estimating U.S. Government Subsidies to Energy Sources: 2002-2008

  55. HenkR Says:

    Ze blijven onzin verkondigen…

    http://www.telegraaf.nl/binnenland/stelling_van_de_dag/8672790/__Stelling_van_de_dag__.html?p=15,1

  56. Jac van Wijk Says:

    ik denk dat de rapporten die jullie laten zien volledig achter haald zijn. Ik heb tal van wettenschappelijke rapporten en studies laten zien van verschillende organisatie’s

    Windenergie zal nooit rendabel worden hoewel subsidiegeld er ook ingestort wordt. Denemarken sloopt alleen nog maar windmolens en zet er niets meer bij. Het Duitse E-ON (1 van de grootste energiebedrijven in Europa) heeft een vernietigend rapport geschreven over hun eigen (zee-) windmolenpark. Het lijkt wel of alleen (de) Nederland(se media) nog in windenergie gelooft, als een ware Don Quichotte.

  57. Jeroen van Agt Says:

    @Jac,

    Tot nu toe heb ik alleen links van je gezien naar de groenerekenkamer waar een gepensioneerde natuurkundige een mening heeft zonder enige vorm van wetenschappenijk onderbouwing. Waar zijn de berekeningen en literatuur verwijzingen (hint: die horen in een wetenschapenlijk rapport te zitten) in zijn artikelen die zijn claims onderbouwen?

    Het is wel grappig om te zien dat de literatuurverwijzingen op de website van de groenerekenkamer Via windenergie besparen op brandstof (en CO2-uitstoot)? Vergeet het maar allemaal het verhaal op de groenerekenkamer zelf tegenspreken. Dat zegt op zich al voldoende.

    De beweringen van de groenerekenkamer worden ook nog eens tegengesproken in onderstaande onderzoeken van wel erkende wetenschappenlijke instituten:
    Bart Ummels, TU Delft : http://www.olino.org/articles/2009/04/02/windenergie-the-sky-is-the-limit

    Onderzoek van Stanford University: Supplying Baseload Power and Reducing Transmission Requirements by Interconnecting Wind Farms

    KEMA: Integratie van windenergie in het Nederlandse elektriciteitsysteem in de context van de Noordwest Europese elektriciteitmarkt

    Al deze wetenschappenlijke onderzoeken bevestigen namenlijk dat windenergie op grote schaal prima mogelijk is en dat dit kosten gaat besparen.

    Ik vindt het jammer dat je niet de moeite neemt om deze gedegen wetenschappenlijke onderzoeken door te lezen en dan je mening te vormen. Je blijft continue verwijzen naar de zelfde (inmiddels aangetoonde onbetrouwbare) bron en je oude argumenten herhalen die ook al zijn tegengesproken door diverse onderzoeken (waarvan ik je alle links heb gegeven).

    Wat betreft je opmerking:

    Het Duitse E-ON (1 van de grootste energiebedrijven in Europa) heeft een vernietigend rapport geschreven over hun eigen (zee-) windmolenpark. Het lijkt wel of alleen (de) Nederland(se media) nog in windenergie gelooft, als een ware Don Quichotte.

    Zoals ook al gemeld laten de werkelijke getallen iets anders zien, zie commentaar bij #43

  58. Arie G. Says:

    Veel tegenstanders van windenergie verzwijgen feiten of ze kennen ze niet en herhalen de oneliner van Mark Rutte: “Windmolens draaien op subsidie” zonder zich in de materie te verdiepen.
    Ze vergeten dat:
    - er jaarlijks wereldwijd circa 2500 slachtoffers vallen in kolenmijnen o.a. in China, Rusland en Zuid-Amerika;
    - er in Europa veel subsidie wordt betaald om de veiligheid in Europese mijnen te kunnen borgen om te kunnen concurreren met bovengenoemde landen.
    - er veel grote bedrijven zoals Hoogovens, Akzo en DSM gesubsidieerd worden bij de afname van grijze stroom door de vrijstelling van energiebelasting.
    - kolencentrales zich geen zorgen hoeven maken voor de aansluitingen op het hoogspanningsnet. Dat wordt door Tennet (lees de belastingbetaler) betaald. Voor de aansluiting van windparken moet er door de exploitant worden betaald.

    Vaak blijkt dat tegenstanders geen idee hebben van hun eigen energieverbruik. Gehoorde uitspraken: “Dat zou ik niet weten. De energierekening betaalt mijn vrouw”.Men maakt zich kennelijk geen zorgen om de afname van de hoeveelheid fossiele energiedragers. Wie dan leeft, wie dan zorgt.
    De belangen van ons nageslacht spelen geen rol.

    En de media zoals o.a. Brandpunt zijn vaak niet objectief en gebruiken gekleurde informatie die deze door het aandikken nog wat uitvergroten. Zie ook: http://www.windvogel.nl/wp-content/uploads/2010/12/br-secr-258n-redactie-brandpunt1.pdf
    En ook: http://duurzameenergie.org/site/index.php?option=com_content&view=article&id=914:brandpunt-diskwalificeert-zichzelf-met-broodje-aap-verhaal&catid=1:nieuws&Itemid=81

  59. Jac van Wijk Says:

    Onze zuiderburen hebben eens een hoop energie bronnen op een rijdje gezet.
    Erg intersant en voor zien van wetenschappelijke rapporten en studie’s.

    http://florvannoppen.wordpress.com/dossier-kernenergie/

    Conclusie

    Uit deze vergelijking blijkt duidelijk dat kernenergie veruit de goedkoopste manier is om elektriciteit te produceren. Alle andere energiebronnen zijn minstens dubbel zo duur. Zoals hierboven reeds gezegd is ook het milieurapport van kernenergie niet zo slecht als men denkt. In tegenstelling tot gas- en kolencentrales wordt er bij kernenergie geen CO2 uitgestoten. Op die manier kan kernenergie een belangrijke rol spelen in de strijd tegen de opwarming van de aarde.

    Het belangrijkste bezwaar ivm kernenergie heeft betrekking op de opslag van kernafval. Hoogradioactief afval moet nu nog duizenden jaren opgeslagen worden. De technieken om dit afval te bergen worden echter steeds beter, waardoor de veiligheid gegarandeerd is. Daar komt nog bij dat met de toekomstige generatie kerncentrales het afvalprobleem veel minder groot is. Hoogradioactief afval wordt met nieuwe technologieën omgezet in afval dat veel minder radioactief is en dus minder lang bewaard moet worden. Met dit in het achterhoofd moet België zich dringend afvragen of het sluiten van de kerncentrales tegen 2015 wel zo’n goed idee is. Daarnaast moet het onderzoek naar nieuwe technologieën volop ondersteund worden.

  60. Ralf deckers Says:

    Erg interessante discussie, kan iemand een leek uitleg geven over volgende 2 vragen:
    1. kan windenergie efficient opgeslagen worden..? Andersom; is er naast windenergie niet altijd ook een andere vorm van energie nodig om constant aan de vraag te kunnen voldoen….
    2. vraag naar energie kan toch alleen op een grotere dan alleen de landsschaal aangepakt worden. Moeten we wat energievoorziening betreft niet alleen maar nog europees denken…?
    En de hamvraag, eigenlijk helemaal niet relevant binnen alle wetenschappelijke argumenten,: blijven we maar ongebreideld steeds meer energie opslorpen? Links of rechts om vernietigen we deze wereld. Want iemand noemt hier ook landsschapsvervuiling. Uit mijn jongensboeken van vroeger weet ik dat er ooit een groep mensen was die alleen maar dat van de aarde nam wat ze nodig hadden,en niet onnodige reserves produceerde……..

  61. Arie G. Says:

    @ Ralf,

    Windenergie opslaan is in deze context equivalent aan de opslag van elektriciteit. Dat kan o.a. in accu’s, maar daarin sla je geen groete hoeveelheden energie op en dat opslaan gaat altijd gepaard met energieverlies.
    Een andere manier is een waterbassin omringd door dijken, waarin je bij veel wind water pompt, dat je bij windstilte kunt gebruiken voor het aandrijven van een waterkrachtcentrale. Dat was een plan van ir. Lievense.
    Een indirecte vorm is om bij overvloedige wind minder gebruik te maken van waterkrachtcentrales in b.v. Noorwegen. Je houdt dan water in de stuwmeren langer vast.
    Datzelfde kun je ook doen door de gascentrales minder energie te laten leveren, wat momenteel al gebeurt. Deze centrales zijn flexibel regelbaar.
    Naarmate het aandeel windenergie toeneemt zullen we meer Europees moeten samenwerken, want als het ergens windstil is, waait het wel op een andere plaats. Dus moet je zorgen voor een goed Europees elektriciteitsnet.

    Wat betreft je opmerking over het ongebreideld energieverbruik ben ik het met je eens dat daarin nog erg veel winst is te behalen. Maar het ontbreekt vaak aan de bereidheid daartoe. Misschien is energie nog te goedkoop. Grootverbruikers betalen minder dan kleinverbruikers. Ook zouden bepaalde vormen van verwarming (zoals elektrische terrasverwarmers) moeten worden verboden.

  62. HenkR Says:

    Onze oosterburen weten wel van wanten. Die goede, ouwe Edersee…

    http://www.faz.net/s/Rub469C43057F8C437CACC2DE9ED41B7950/Doc~E437BF505BB794FE799777DC1A8A6F0E2~ATpl~Ecommon~Scontent.html

    Met een stuwmeer kun je al redelijk wat bufferen. En de lokale bevolking is over het algemeen behoorlijk enthousiast.

  63. Jeroen van Agt Says:

    We kunnen tot 47% van onze elektriciteitvoorziening met windenergie voorzien zonder enige vorm van energieopslag. Natuurlijk wil je niet 100% je energie laten komen van wind, maar aanvullen met zonne-energie en hydro waar mogelijk. Dit plan heet Desertec en dat is al uitgewerkt. Zie comment #39 voor details.

  64. roland Says:

    @Jeroen,
    Is de bewering dat de stroomvraag (= elektriciteitvoorziening?) voor 47% uit windenergie kan voorzien, zonder energie opslag?

    http://www.withouthotair.com bespreekt op blz 201 variatie en opslag. Met zo’n 50% windenergie en de andere 50% zonder variatie dus geen zon-pv) kan het stroomaanbod halveren, tenzij het altijd ergens flink waait. Dat is niet zo waarschijnlijk.
    Alleen als ook de stroomvraag in de gewenste periode gehalveerd kan worden (hoe?), kan opslag gemist worden!

  65. Ed Says:

    Het valt mij op dat de nadruk op stroom ligt. Worden jullie huizen niet verwarmd? Wassen jullie nooit af? Gaan jullie nooit onder de douche?

    Het zal we stinken. :D

    Hoofdstuk warmtekrachtkoppeling, hoofdstuk biomassa, onvindbaar. Heus jongens en meisjes, het is niet uitsluitend wind of PV-panelen.

    Er stonden hier ook een paar leuke getallen over die PV-panelen (rendement 15%)

    http://kombikraftwerk.de maakt van bovenstaande kritiek verjaardagspraat.

  66. Ed Says:

    Nog vergeten, droog de was eens aan de lijn i.p.v. een elektrische wasdroger. Kook op (bio)gas i.p.v. met de magnetron. Stop eens met vlees en eet es groenten van het seizoen. Die vrachtwaggel met tomaten en sperziebonen uit Egypte rijdt nog steeds niet elektrisch. De NOS heeft vorige week netjes aangetoond dat er behalve trein, tram en metro nog niemand elektrisch rijdt.

    http://weblogs.nos.nl/economieredactie/2011/04/09/nederland-nog-lang-niet-klaar-voor-elektrische-auto

  67. Jeroen van Agt Says:

    @Ed,

    Bedankt voor je kritische opmerkingen. Natuurlijk heb je helemaal gelijk dat er veel meer duurzame onderwerpen van belang zijn behalve wind en PV panelen. Daarom kun je hierover op OliNo ook veel artikelen vinden. Kijk maar eens naar de volgende links Warmte Terug Winning (WTW) en Warmtepompen.

    Wat betreft de was aan de lijn, ook daarover hebben we een artikel: Een droogmolen, een besparing van 300 kWh / jaar.

    Snuffel maar eens goed rond op de site, we hebben een veelvoud aan artikelen die te maken hebben met energiebesparing.

  68. roland Says:

    @Ed,
    – 1 – Het aantal hybrides – ook elektrisch! – groeit al fors. Ook is met de huidige “fossiele” motor veel te winnen, mits de overheid zorgt voor goede regelgeving!
    - 2 – Waarom moeten de tomaten en sperziebonen per vraqchtwagen vervoerd worden? Dat kan per schip, met een vlieger kun je dan ook de windkracht benutten. Zo kunnen de meisjes en jongens meer met wind doen!
    - 3 – Wat is er mis met nadruk op stroom?? Verwarmen kan heel goed met een warmtepomp, een beter redement dan warmtekracht!
    zie http://www.withouthotair.com

Geef een reactie

WP Theme & Icons by N.Design Studio
Gebruiksvoorschriften | Privacybeleid Adverteren Entries RSS Comments RSS Log in