OliNo

Duurzame Energie

De echte prijs van zonnepanelen

Geplaatst door Martin Kleinman in Zonne-energie Geef een reactie

panelenIk kreeg afgelopen week een vraag van een collega over onze zonnepanelen. Hij wilde voor de verandering niet weten wat de terugverdientijd was van de panelen maar wat de netto kWh prijs was van de opgewekte stroom. Hij wilde dit weten voor de levensduur van een set zonnepanelen. De conclusie na berekening was verrassend.

Update: 16 juli 2012 De echte prijs van zonnestroompanelen anno 2012

Creatief met Excel

Ik heb in Excel een berekening gemaakt waarbij ik uit ben gegaan van de volgende randvoorwaarden en aannames:

  • Zonnepanelen produceren elk jaar ongeveer 850kWh/kWp;
  • Elke 10 jaar moet de omvormer vervangen worden, een nieuwe omvormer kost evenveel wat een omvormer nu kost;
  • Bekabeling wordt gedurende deze periode niet vervangen;
  • Het rendementsverlies over de jaren wordt niet meegenomen;
  • Aanschaf is/wordt gedaan zonder enige subsidieregeling;

Dit heb ik uitgerekend voor onze drie deelsystemen thuis en voor een virtueel systeem:

  • Afdakje bij voordeur van 93Wp met OK4E omvormer;
  • Installatie op het oosten van 1320Wp met SMA SB1100 omvormer;
  • Installatie op het westen van 500Wp met Soladin 600 omvormer;
  • een nieuwe virtuele set van 2100Wp virtueel aangeschaft bij SolarNRG,uitgaande dat deze zelf wordt geïnstalleerd.

De excel file met mijn berekening kun je hier downloaden: echte_prijs_zonnepanelen.xls

Zuid installatie

Deze set heeft exclusief omvormer 300 euro gekost. De omvormer, een OK4E, heeft 50 euro gekost. Drie omvormers komt op 150 euro. De set produceert 2371,5kWh in 30 jaar.

Kostprijs 300+150 / 2371,5 = 18,9 cent/kWh

Oost installatie

Deze set heeft exclusief omvormer 3300 euro gekost. De omvormer, een SB1100, heeft 965 euro gekost. Drie omvormers komt op 2895 euro. De set produceert 33660kWh in 30 jaar.

Kostprijs 3300+2895 / 33660 = 18,4 cent/kWh

West installatie

Deze set heeft exclusief omvormer 1050 euro gekost. De omvormer, een Soladin 600, heeft 350 euro gekost. Drie omvormers komt op 1050 euro. De set produceert 12750kWh in 30 jaar.

Kostprijs 1050+1050 / 12750 = 16,4 cent/kWh

Virtuele set

Deze virtuele set bestaat uit 12 Sharp NT175-E1 panelen met een SB 2100TL omvormer. Deze totale set kost bij SolarNRG 9128,25 euro, omgerekend 4,35 E/Wp. De prijs van de Sunny Boy SB2100 TL omvormer is ongeveer 1350 euro. Deze set kost exclusief omvormer 7778,25. De omvormer kost 1350 euro. Drie omvormers komt op 4050 euro. De set produceert 2100*0,85*30 = 53550kWh in 30 jaar.

Kostprijs 7778,25 + 4050 / 53550 = 22,1cent/kWh

Grid parity?

Onze huidige sets thuis produceren op dit moment goedkoper stroom dan de huidige kWh prijs. Wij betalen nu aan de Nuon ongeveer 24 cent per kWh inclusief energiebelasting. Niet alleen onze kWhprijzen zitten hieronder, ook de nieuwe virtuele set van SolarNRG zit hier met 22,1cent/kWh nog duidelijk onder. Met bijvoorbeeld de virtuele set van SolarNRG wordt voor ongeveer 1800kWh de kWhprijs vastgezet voor 30 jaar!

Conclusie

Ondanks dat de berekening wat kort door de bocht is en misschien niet alle randvoorwaarden meeneemt denk ik toch dat het verantwoord is om te zeggen dat zonnepanelen ook in Nederland grid parity hebben bereikt. Wat denk ik belangrijk is, is dat onze visie en denkwijze over zonnepanelen moet veranderen. Niet het woord terugverdientijd moet het centrale woord zijn maar de echte prijs van een kWh geproduceerd door de set zonnepanelen. Het is veel interessanter om te vermelden, in het geval van de virtuele set : “Ik heb voor 30 jaar mijn kWhprijs vastgezet op 22,1cent per kWh!”

Aanvulling door Jan Maarten Fernig

In een reactie op mijn artikel kreeg ik een interessante aanvullende berekening van Jan Maarten Fernig. Hieronder zijn uitleg.

Ik heb mijn berekening opgezet zodat een reëel vergelijk met huidige prijsstructuur 1 op 1 mogelijk is. Uiteindelijk is de prijs betaald aan energiebedrijven ook op soortgelijke wijze opgebouwd: som van financieringskosten en exploitatiekosten. Financieringskosten vallen in 2 componenten uiteen: afschrijving en rentelasten. Voorzover er geen rentelasten zijn, maar gefinancierd uit eigen vermogen, moet je toch een rendement op eigen vermogen in rekening brengen, want dat vermogen kan niet gebruikt worden om elders te renderen. Dat rendement kan je dan ook onder de kop ‘rentelasten’ plaatsen.

Het grote verschil met 30 jaar lang elektriciteit tegen een bepaalde kWh prijs af nemen, is dat je hier als het ware alles vooruitbetaald, terwijl je anders per maand betaald. Dat betekent dat je in het laatste jaar bijna niets meer voorfinanciert, hetgeen tot uitdrukking komt doordat bijna alles is afgeschreven. Het eerste jaar financier je dus maximaal, komt overeen met nog bijna niets afgeschreven. Omdat ‘normaal’ gesproken er betaling per maand plaats vind, ben ik telkens uitgegaan van het gemiddelde kapitaal dat gedurende een jaar nog uitstaat.

Vanwege de door mij gehanteerde lineaire afschrijving zijn de rentelasten relatief hoog in het begin, waardoor de kWh prijs in die jaren hoger. In plaats hiervan zou een ‘annuitair’ model gehanteerd kunnen worden, zodat som van afschrijving en rentekosten ieder jaar gelijk is. Dat resulteert dan in een gelijke kWh prijs per jaar, maar wel een hogere dan de gemiddelde in het lineaire model! Er wordt in het annuitaire model immers relatief weinig in het begin afgeschreven, zodat een langere periode het kapitaal hoog blijft, en de totale rentelast stijgt. Vergelijk een annuitaire leenvorm, die is ook altijd duurder dan een lineaire. In het rekenvel kan je met de jaarlijkse afschrijvingsbedragen spelen, en dit ook zien – wel altijd de totale afschrijving gelijk houden aan de totale investering.

Bespaarde kosten op een spaarrekening zetten (of in een anderzinds renderende investering steken) is een wezenlijk andere economische activiteit. Die weliswaar te combineren is met enig andere economische activiteit, zolang beiden in geld kunnen worden uitgedrukt. Maar dan is het resultaat altijd een optelsom van de afzonderlijke resultaten, nooit een synthese van beide activiteiten. Je kan bijvoorbeeld ook besparen door minder energie te gebruiken, of op tijden dat deze goedkoper is. Ten slotte: na 10 jaar sparen heb je je originele investering plus rente, èn de mogelijkheid (eindeloos) door te sparen. Hoe waardeer je dat laatste dan weer?

De volledige berekening van Jan Maarten is hier te downloaden voor eigen gebruik: JMF.IS PV panel financial calculation.xls

94 Reacties to “De echte prijs van zonnepanelen”

  1. Niels Thijssen Says:

    @Martin: leuk de berekening! Is het mogelijk dat we inzage kunnen/mogen krijgen in de Excel/OpenOffice Calc spreadsheet die je benut hebt?

  2. Philip Rodrigues Says:

    Mooi werk, gezien de hoge electriciteits prijzen is Nederland een van de eerste landen in de wereld waar grid parity verwacht kan worden :)
    Paar opmerkingen / vragen:

    1. Voor hen die ook laag tarief stroom hebben komt de gemiddelde stroom prijs lager uit. Op zo’n 20 cent per kWh. (Wij zaten gewogen naar verbruik op 19 cent per kWh vooral omdat een groot deel van het hoge tarief gebruik vermeden wordt bij ons, en dat onze PV set vooral op hoog tarief teruglevert en dus saldeert)

    2. Zitten hier ook constructie/ installatie en verzekerings kosten bij? Deze komen meestel op rond de 20% van de installatie prijs uit. Dus dat zou de kosten nog eens 20% verhogen.

    Je zou voor de berekening naar de volledige TCO (Total Cost Of Ownership) moeten kijken om de berekening goed te kunnen maken.

  3. Harmen J Says:

    Eens! Zelf installeren, eventueel bij een Duitse leverancier halen geeft prijzen lager dan netstroom. Geen gedoe met onmogelijk in te schatten energieprijzen / rentes, inflatie e.d.
    Gewoon de stelling “Ik heb een energiecentrale aangeschaft welke mij stroom levert voor 15-20 cent / kwh”.
    En ten tweede kun je stellen dat je je energierekening vast hebt gezet (ok, voor een ‘vast’ kwh/jaar).

  4. Martin Kleinman Says:

    Een nuance van mijn kant. Zoals terecht aangegeven, ik was vergeten bij mijn eigen set om het bevestigingsmateriaal toe te voegen in de Excel.

    De prijzen komen dan ietsje hoger uit. 0,196, 0,193 respectievelijk 0,180cent voor de zuid/oost/noord installatie. De prijs van de virtuele set klopt wel. Hierbij is het installatiemateriaal inbegrepen.

    @Niels: De Excelsheet met de berekening, meer een overzicht, is onderweg naar Olino en zal hopelijk later vandaag worden toegevoegd aan het artikel.

  5. Jeroen van Agt Says:

    De Excelsheet met de berekening is toegevoegd aan het artikel. Je kunt hem vinden in het hoofdstuk “Creatief met Excel”

  6. AAS Says:

    Sorry maar ik mis toch wel de financieringskosten in het plaatje! De apparatuur is ofwel gekocht met geleend geld, of met nu niet meer als zodanig renderend spaargeld.

    Ik ben ook erg voor een sustainable levensstijl, maar als de terugverdien periode niet < 5 jaar is begin ik er echt niet aan. En subsidie accepteer ik uit principe eveneens!

  7. Leitz Says:

    alleen jammer dat mensen gemiddeld, 7 jaar in een huis wonen, winst na 12 jaar is al vergezocht, laatstaan over 30 jaar. ben trouwens wel benieuwd wat de productiekosten van zo’n scherm echt zijn…

  8. Martin Kleinman Says:

    @AAS,

    Dat is een iets andere discussie cq berekening maar ook die heb ik gemaakt voor mijzelf. Wij hebben in huis nu totaal ruim 13k euro gestoken ten bate van energiebesparing. Allemaal met eigen geld en dus niet geleend.

    Ik heb twee zaken tegenover elkaar gezet.

    1. Het spaargeld wegzetten tegen 5% rente.
    2. Het bespaarde bedrag op de energierekening wegzetten tegen 5% rente.

    De uitkomst is in ons geval dat optie twee rendabeler is financieel gezien. Ons maandbedrag is van 200 euro per maand terug gegaan naar 150 euro. Per jaar besparen we dus 1800 euro op dit moment op onze energierekening.

    En terugverdienperiodes <5 jaar? Waar hebben we het over. Mijn HR ketel die in 2006 is geplaatst “verdiend” zichzelf ook niet terug in 5 jaar. Had ik dan die investering niet moeten doen? Het milieu is hier dus weer diegene die verliest.

    Zoals gezegd, wij besparen per maand 150 euro. Dat is 2 weken boodschappen voor ons. Elke maand weer besparen we dit bedrag in plaats van dat ik dit voor Jan met de korte achternaam weggeef aan de energiemaatschappijen en aan Wouter Bos. En doordat mijn verbruik zo drastisch is gedaald ben ik ook veel minder afhankelijk van de energieprijzen wanneer die gaan stijgen de komende jaren.

    Economisch gezien verdienen wij al onze besparingen in minder dan 7 jaar. En de bottom line is. Ik had nu gewild dat we VEEL eerder waren begonnen.

    Overigens er zit geen subsidie op onze zonnepanelen.

    @Leitz
    Wat maakt het nu uit dat mensen gemiddeld om de 7 jaar verhuizen? Als wij gaan verhuizen hebben de nieuwe bewoners een keuze. Of ze nemen de zonnepanelen over voor een marktconform bedrag of ik ga een middagje met dopsleutel 12 het dak op en haal zo de panelen + het aansluitmateriaal van het dak om het op mijn nieuwe huis weer te monteren. :)

  9. AAS Says:

    Bedankt voor de toelichting Martin.

    Ik ben het met je eens dat het terugdringen van onnodige lasten veel beter is dan deze in bodemloze putten te blijven pompen. Een periode van 7 jaar vind ik nog wel acceptabel maar liever minder :) Het is mooi meegenomen dat het milieu er ook van meeprofiteert al zal ik het daarvoor zelf niet doen. Het terugbrengen van lasten heeft wat mij betreft een hogere prioriteit, hoef ik iig niet te werken voor onnodige energiekosten.

    Overigens denk ik dat deze markt / industrie pas echt leuk gaat worden als er microgrids gaan ontstaan en de creativiteit van bv Open Source Software erop wordt losgelaten.

  10. Hans Maas Says:

    Het kan wel goedkoop maar dan moet je er wel wat voor doen.
    Zo is zelf maken een optie en dan heb je panelen voor half de standaard winkel prijs.
    Zie maar op http://home.kpn.nl/maas5455/

  11. Koen Says:

    De berekening zou opgaan indien de energievraag (van het huishouden) en energieproduktie (van de zonnecellen) zonder enig verlies op elkaar afgestemd kon worden, dmv een verliesvrije batterij. Batterij opslag verliezen bedragen nog altijd zo’n 10%, maar daar staat tegenover dat vrijwel alle elektrische apparaten op DC zouden kunnen lopen, en er geen omvormer nodig zou moeten zijn. De omvormer geeft ook zo’n 10% verlies als ik me niet vergis.

    Voor net-gekoppelde systemen geldt helaas een lager energie-leverings-tarief (aan het netwerk) per KWH dan de energie-afname-tarief (van het netwerk) per KWH. Dat verschil zou niet groter mogen zijn dan de gemiddelde kosten per KWH van het hele netwerk per huishouden! De netwerkkosten zouden denk ik dramatisch omlaag kunnen gaan, indien vrijwel alle elektrische energie van zonnecellen afkomstig was: transport over grotere afstanden is dan niet meer nodig en dan kan je het hoogspanningsnetwerk gedeelte (van meer dan 100KVolt) afdanken. Wellicht is het grootste deel van de netwerkkosten te wijten aan de grootschalige energie-centrale.

    Ook hoop ik dat die deep-cycle batterijen eens een keerje flink goedkoper worden, dan moet je overgaan op een 24volts DC netwerk en op DC/DC converters.

  12. Wim Says:

    Prima, dit soort initiatieven!
    Er is echter een onzekerheidsfactor t.a.v. de te verwachten energieprijsstijgingen. Hoe dat voor elektriciteit uit komt te zien, weet ik niet, maar bij de benzineprijzen kan ik een makkelijker voorbeeldje neerleggen.

    Stel nu dat de plafondprijs van wat de doorsnee Nederlander nog kan opbrengen voor een liter Euro € 2,50 is.
    Stel nu dat de olieprijs veroorzaakt (met de huidige accijnsstand) dat diezelfde liter €2,90 gaat kosten.
    Voor politici is het in het huidige politieke klimaat “not done” om mensen met een smalle beurs meer dan € 2,50 te laten betalen. Dus gaat de politiek de accijns verlagen (!) tot de literprijs voor een liter benzine weer op € 2,50 komt. Er gaat dus € 0,40 af van de accijns.

    Voor elektriciteit en gas ligt het misschien wat ingewikkelder, maar ook daarbij kan ik me voorstellen dat de politiek mogelijke excessieve prijsstijgingen compenseert met een lagere belasting. Dus zal het rendement van hoge investeringen in energiebesparing naar verhouding wat afgevlakt worden.
    Spaarcenten beleggen in toekomstgerichte oplossingen zijn uiteraard heel prima, maar men moet ook de mogelijke accijnsverlagingen meenemen in de berekeningen, denk ik.

  13. eric Says:

    probeer eens : mensen die roepen dat zonnepanelen te duur zijn, weten exact waar de goedkope tankstations zijn.
    dat gaat toch ook over centjes per maand, die veel worden op jaarbasis ?
    nou dan.

    (of je kan gewoon niet rekenen)

  14. ard Says:

    @Wim: Ik kan me de tijd niet heugen dat electriciteit goedkoper is geworden. En “het kwartje van Kok” schijnt ook nooit teruggedraaid (niet dat ik daar om maal). En met de inflatie is die 22 ct/KWh ook steeds minder waard (=dus goedkopere stroom).
    @Koen: Voor mensen met dubbel tarief meter (dag/nacht stroom) zijn de totale kosten per kwh (bedrag van je jaarlijkse afrekening gedeeld door geleverde KWh) waarschijnlijk niet zo heel veel lager, tenzij je écht heel veel gebruikt.

  15. Niels Thijssen Says:

    Houd rekening met de stijging vanaf 2012: dan worden CO2-emissierechten keihard aan de consument doorgerekend.

  16. Tjalle Says:

    Bij de berekening dient wel rekening te worden gehouden met de rente die misgelopen wordt wanneer het geld op de bank staat of die betaald moet worden wanneer geleend wordt.
    Ik ben geen financieel expert, maar volgens mij wordt dit netto contante waarde genoemd. Misschien kun je daar nog eens naar kijken, ik ben bang dat het dan veel ongunstiger uipakt.

  17. Jan Maarten Fernig Says:

    De opmerkingen ten aanzien van financieringskosten zijn geheel terecht. Ik heb een berekening gemaakt waarin deze op de juiste wijze zijn meegenomen. De gemiddelde kWh prijs komt bij een rentepercentage van 5% dan op € 0,321 uit. Wordt daarnaast met een jaarlijkse terugval in productie van 0,5 % rekening gehouden, dan resulteert € 0,345. Ik stel mijn berekening (ook in Excel) graag ter beschikking, er kan met een paar parameters (zoals rente% en vermindering productie) gespeeld worden. Laat mij maar weten waar ik deze naar toe kan zenden.

  18. eric Says:

    hilarisch weinig rente jongens op je spaarrekening,
    ik investeerde spaargeld, niet eens zoveel(10k), en bespaar er nu dik 150 euro per maand mee.
    zet je dat nu 1 jaar vast, krijg je 2,5%, en de inflatie maakt het af op negatief, hou daar maar geen rekening mee in de berekening.
    afgelopen periode kenmerkt zich in hoge prijzen (winter 2009) ik heb het totaal niet ervaren, ook hier is dus weer rendement.

  19. Tjalle Says:

    @Eric: ik ben benieuwd hoe je aan die 150 euro per maand komt, want dan wil ik ook zo’n installatie!
    Even uitgaande van de virtuele installatie zoals hierboven beschreven (ook 10k euro)is de jaaropbrengst 1785 kWh. Met een elektriciteitprijs van 0,20 euro heb je een maandopbrengst van 30 euro, ofwel 3%.

  20. Jan Maarten Fernig Says:

    Mensen reken jezelf niet rijk door financieringskosten niet mee te rekenen, je houdt jezelf gewoon echt voor de gek!

    Een financieringsrente van 6 a 7% wordt vaak gehanteerd, omdat dit overeenkomt met het gemiddelde jaarlijkse rendement op de lange (!) duur van beleggen in aandelen. In mijn berekening ben ik uitgegaan van 5%, en een jaarlijkse productie afname van 0,5%. Hiermee resulteert een gemiddelde kWh prijs van € 0,345, dus nog geen Grid-parity. Interessant is nu natuurlijk bij welke prijs per Wp die grid-parity wel bereikt wordt. Daarvoor zal ik een nieuw rekenvel ontwerpen. Wordt vervolgd.

  21. Jan Maarten Fernig Says:

    @Tjalle, Ja, maar na 30 jaar is het feestje voorbij, en ben je die 10K gewoon kwijt, die je bij sparen natuurijk nog wel na 30 jaar over hebt.

  22. Jan Maarten Fernig Says:

    @Tjalle, Daarbij is 30 euro slechts 0,3% van 10K (op maandbasis geeft dus jaarlijks 3,6%).

  23. eric Says:

    hebben jullie het nu nog over geld jongens ?
    een klokkan je kopen, tijd niet.
    get real.

    er zijn ook mensen die niet financieren, maar gewoon doen en kopen, echt ze bestaan hoor, gewoon een duurzame verbouwing omdat het nodig was, een renovatie-moment,
    en dan kun je scoren.

  24. eric Says:

    oh ja, voor ik het vergeet, je kunt op mijn naam klikken,
    en voila ongeveer hetzelfde als martin.
    en hier is de afrekening, voor pak`m beet 20 jaar lang.
    nou dat lijkt me wel duidelijk he ?
    http://van.wijk.net/pvt/gc500days.jpg

  25. Jan Maarten Fernig Says:

    @ Eric, maar waarom zouden we dan in huidige PV investeren als we met zonnecollectoren en windmolens zonder subsidie al nagenoeg Grid-parity bereikt hebben? (naast CSP centrales in Zuid-Europa)

  26. Jan Maarten Fernig Says:

    @ Eric, toch nog 1tje over geld: Stel ik heb de beschikking over 25.000 euro die ik in duurzame energie wil investeren.

    Daarvan investeer ik 14.000 euro in een zonnecollector installatie, lage temperatuur verwarming en een houtkachel. De houtkachel stook ik met hout uit de tuin, waar de zonnecollector te weinig warmte levert. Uitgaande van een economische levensduur van 20 jaar, komt dit overeen met een jaarlijkse gasrekening van 1.050 euro, ongeveer het bedrag dat ik eerder kwijt was tegen huidige gasprijs. We blijven op gas koken, maar al het overige stoken op gas vervalt.

    Nog eens 10K steek ik in een electrische motorscooter (bijv die Vectrix).

    Ten slotte wordt ik lid van De Windvogel en leen hen mijn resterende 1.000 euro voor de rest van mijn leven. De Windvogel levert mij voldoende electiciteit voor huishouden en het laden van mijn scooter, tegen het huidige prijspeil tot in lengte van dagen. Daarnaast keert De Windvogel mij in goede jaren een rentevergoeding van rond de 6% over die 1.000 euro uit.

    Nu mag jij je 25.000 euro gerust in een PV installatie steken, we leven gelukkig in een vrij land. Maar de cijfers van Martin tonen aan dat je daar:
    A. Lang niet dezelfde CO2 uitstoot bespaart.
    B. Je gasrekening nog moet betalen.
    C. Bij de pomp benzine voor je auto/motorscooter met inwendige verbrandingsmotor nog moet betalen.

    Is dit flauw? Ik denk het niet, het volgt allemaal uit het feit dat je iedere euro altijd maar 1 keer ergens in kunt investeren. En dat iedere keus zijn eigen consequenties heeft. Het gaat dus ook over geld, en niet alleen over geld. Het gaat over het totaal aan beperkingen en mogelijkheden dat je hebt in het leven, geld is daar een onlosmakelijk onderdeel van.

  27. Jan Maarten Fernig Says:

    Mij lijkt dat als je hart hebt voor duurzaamheid, je tevens je hoofd gebruikt!

  28. Guido van Belle Says:

    @all, ik reken even niet mee. Uiteindelijk geloof je in een maatregel en gaat het erom of je het geld hebt voor de investering. En wat mij betreft is groene stroom toch niet uit te drukken in euro’s. Het goede gevoel zodra je onder je eigen duurzaam verwarmde douche staat, of de radio draait op je opgevangen watt’s van de zon; dat telt.

    Meer dan in terugverdientijd geloof ik in de ideeen van David Fleming (na te lezen op http://www.hitte.nu ) over het invoeren van een persoonlijk CO2budget. Je kan uitgeven en energie verbruiken tot je budget op is. Ben je duurzaam ingesteld, dan houdt je klimaatdukaten over die je kan verkopen aan de rijke domme die persé in zijn SUV wil rijden. De markt krijgt vanzelf door dat het CO2budget geleidelijk daalt en dat je moet innoveren in duurzaamheid. Betaalbaarheid komt dan ook in zicht.

    @ Niels Thijssen, hoe zit dat met dat doorberekenen van de emissierechten per 2012? Ik dacht eigenlijk dat het een wassen neus was. Slechts een nieuw handelsmiddel. net als de melkquota. Groene stroom bij de meeste leveranciers wordt gewoon geimporteerd, terwijl Scandinavie grijze importeert. Per saldo levert dat geen energietransitie op? Weet je meer over dit systeem? Heb je een leestip over de veranderingen die komen?

    Guido van Belle

  29. Harmen J Says:

    Ok, nog ff wat opmerkingen.

    1. Bij een spaarrekening heb je rente op rente, terwijl bij PV je de rente er (maandelijks(!), het rente op rente effect is sterker dan jaarlijks) uit haalt in de vorm van een lager voorschot. Neem dat ook mee in je berekening, helemaal op 30 jaar maakt dat een groot verschil.
    2. Inflatie / vermogensrendementheffing hebben heel wat jaarjes rente opgesnoept afgelopen jaren. Een investering in zonnepanelen vergelijken met beleggen op de beurs slaat in termen van risico nergens op.
    3. De levensduur van zonnepanelen ergens tussen de 30 en de 40 jaar. Rekenen met 30 is wel zo verstandig.
    4. Zelf doen en voor de onderdelen shoppen in Duitsland geeft all-in prijzen van < 3,00 euro / wp (met degelijk materiaal). Dat is ruim 30% lager dan de virtuele set van SolarNRG.
    5. Energieprijzen / inflatie / rentes voorspellen kun je doen, je hebt er echter niets aan. Wedden dat je de cijfertjes net zo lang met halve procentjes verhoogt/verlaagd totdat het verwachte resultaat er uit komt?
    6. Als laatste: uiteraard, wanneer je geld moet lenen moet je dat meerekenen. Echter kun je er een hypotheek op krijgen (‘groene’ hypotheek), waarop de rente kan worden afgetrokken.

    Ik ben het dan ook volledig met de strekking van het artikel eens, het is veel eenvoudiger om te spreken van een power plant welke voor een vaste prijs energie maakt.
    En tweede punt waar ik het mee eens bent is dat een PV centrale beter rendeert dan een spaarrekening (3,25% anyone?).

  30. Harmen J Says:

    Ik bedoel natuurlijk dat het rente op rente effect sterker werkt wanneer de rente maandelijks wordt uitgekeerd (in het geval van PV).

  31. Jan Maarten Fernig Says:

    @ Harmen J,
    1. Sparen is een wezenlijk andere economische activiteit dan investeren in een installatie die jou voor een bepaalde levensduur in een behoefte voorziet, en die je anders maandelijks zou inkopen. Je bespaart dan niets, je financiert alleen volgens een heel andere constructie. Deze constructie kan je het best vergelijken met het vooraf inkopen en afrekenen van al die maanden (30*12) electriciteit, tegen een ook vooraf bepaalde prijs.
    2. Dat klopt, je zou ter vergelijk de effectieve vermogensrendementheffing van de gemiddelde 6% rendement af kunnen trekken: 6% – 1,2% = 4,8%. De vergelijking is in zoverre te maken dat in beide gevallen productiemiddelen worden gefinancierd. Of dat nu via de beurs op grote schaal en anoniem via NV’s gebeurd, dan wel in de private sfeer doet van dat principe niets af. Wel is het zo dat investering in private sfeer een lagere risicospreiding oplevert. Als nu net jouw installatie het begeeft, zit jij met alle schade. Daarom is garantie over een zo lang mogelijke periode verschrikkelijk belangrijk.
    3. Inderdaad.
    4. Dank voor de tip!
    5. Natuurlijk is de kwaliteit van output nooit beter dan de kwaliteit van de input in ieder model. Rubbish in => rubbish out. Omdat we het toch over een vrij lange periode (30 jaar) hebben, is het wel degelijk redelijk met lange termijn gemiddelden te rekenen. Wat dat betreft zou je eveneens de gemiddelde jaarlijkse prijsstijging van energie mee moeten nemen. Maar wachten op grid-parity voor overgang op PV zal altijd voordeliger blijken dan overgang voor dat moment (van grid-parity).
    6. Dat klopt, maar dat is in feite rekenen met subsidie, en de grap was nu juist daarbuiten te rekenen.
    Onder de huidige omstandigheden renderen een zonnecollector installatie en een windmolen het best, dan de spaarrekening, dan de PV panelen. Dat neemt niet weg dat iets waar je heel veel plezier aan beleeft geld mag kosten. Ook jezelf iets wijsmaken mag best wat leergeld kosten.

  32. Jan Maarten Fernig Says:

    @ Guido van Belle, duidelijk verhaal van die David Fleming. Ik zou al mijn beschikbare eurootjes zo snel mogelijk inzetten op de oplossing waarmee ik zoveel mogelijk CO2 vrij in energie voorzie. Oftwel: de meeste groene energie per geinvesteerde euro. Dat is van de hier en nu te NL beschikbare alternatieven met vlag en wimpel windenergie te land.

  33. Jan Maarten Fernig Says:

    @ Harmen J,
    1. Korrektie: je spaart dan niets, je financiert alleen volgens een heel andere constructie, die eventueel tot lagere kosten leidt (=besparing op kosten voor hetzelfde goed). Die besparing zal binnen het huishoudboekje leiden tot andere geldstromen, bijvoorbeeld (meer) gaan sparen. En dat is nog steeds een andere sport: Bij sparen behoud je (in principe – zelfs bij Icesave ;-) altijd je inleg.

  34. Jan Maarten Fernig Says:

    @ Harmen J,
    1. Aanvulling: Voorzover je totale vermogen toch onder de vrijstelling (circa 20.000 euro per persoon) zou blijven gaat dit natuurlijk weer niet op.

  35. Jan Maarten Fernig Says:

    @ Guido van Belle, Deze gehele post staat in het teken van de (echte) prijs van PV panelen. Ik weet niet hoe jij prijzen bekijkt, maar een verkoper die niet rekent is snel out of business, en een inkoper ook. Veel nederlandse huishoudens blijken ook slecht te kunnen rekenen en kloppen in steeds grotere getale bij schuldsanering aan. Kortom: blijf rekenen (naast ademen)! ;-)

  36. Jan Maarten Fernig Says:

    Voor de goede orde: Ik vind het absoluut geweldig dat mensen op wat voor manieren dan ook meer hun leven in eigen hand nemen. Dat geldt voor een vitaal element energievoorziening zeker. Dus ook installatie van PV panelen juich ik toe als een daad in zelfbeschikking en onafhankelijkheid ten aanzien van anonieme partijen met eigen niet altijd even doorzichtige agenda’s. Daarom help ik graag mee de financiele kant van PV panelen zo helder mogelijk te belichten.

    Mocht uit mijn voorgaande commentaren de indruk ontstaan dat ik de (reeds gedane) aanschaf van PV panelen afkeur, dan bij deze excuus en korrektie: Ook dit is een lovenswaardige stap naar een betere wereld.

  37. Rudie Says:

    @ Jan Maarten: Besparen is het rendabelst, 2 spaarlampen besparen tov 2 gloeilampen ongeveer de jaarlijkse energieproductie van een zonnepaneel.
    Maar als je alles al hebt geisoleerd , de desktop hebt vervangen door een laptop , niks standby laat staan (dat is dus nog rendabeler) en overal spaarlampen hebt zijn zonnepanelen aan te raden (ik heb er zelf 32, produceer veel te veel al stook ik electrisch en krijg helaas niks voor het teruggeleverde (behalve elk jaar veel correspondentie en discussie met de luitjes van greenchoice die een negatief jaarverbruik maar raar vinden))

    Maar qua rendabelheid halen de paneeltjes het natuurlijk niet vergeleken met grote windmolens (kleintjes werken niet zo geweldig). Maar die grote molens zijn net iets te duur in aanschaf en wat lastig op het dak te zetten dus dan maar wat panelen.

  38. Rudie Says:

    PS Met de huidige subsidie zijn zonnepaneetjes trouwens heel erg rendabel. Daarom is die regeling natuurlijk ook zwaar overtekend. Slim zou zijn die subsidie zo hoog te maken dat je met het budget zoveel mogelijk panelen geplaatst krijgt.
    Maar helaas zijn er zelfs plaatsen en provincies die bovenop de Senternovemsubsidie nog extra subsidie geven, niet erg snugger (rendement zero, aantal extra geleverde panelen ook zero), maar wel leuk voor de ontvanger natuurlijk.

  39. Rudie Says:

    PS2:

    Gefinancierd met eigen geld waar je normaal vermogensrendementheffing over zou moeten betalen en uitgaande van 3,5 % op je spaargeld (dus netto 2.3%, 3% stijging van de kwh-prijs bij de energieboer per jaar, 3.30 per PiekWatt (dunne-filmcellen)en 20 jaar levensduur kom je op 0,20 cent per kwh. (zonder subsidie)
    Met subsidie (ik neem even 50 cent) heb je in 7 jaar de boel terugverdiend en na 20 jaar nog bijna 9000 euro bovenop de aanschafprijs retour.

  40. Ruud Says:

    Wat doen de gas en stroom prijzen in 20 jaar? Als deze stijgen zoals de laatste jaren, dan valt een pv installatie nog gunstiger uit.

  41. Rudie Says:

    Gas zal wel fors stijgen in prijs want dat raakt tzt op, electriciteit is wat onzekerder. Stel dat pv grid-pariteit haalt (en windenergie ook), dan drukt dat de prijs.
    Vanaf grid-pariteit zal PV steeds goedkoper worden , de vraag wordt groter, de productie dus ook en in dit geval zal de prijs door schaalvoordeel en verder technologische doorbraken verder dalen.
    Op lange termijn wel zielig voor grote decentrale opwekkers, bij hen werkt het andersom (schaarste van grondstoffen en minder vraag maakt de kosten per eenheid hoger).

  42. Jan Maarten Fernig Says:

    @ Rudie, Dank voor je info.

    Als ik de met de gegevens van de PV panelen van Martin ga rekenen met 2,3% rente, dan kom ik op € 0,278, terwijl zijn Wp prijs toch echt € 3,10 is! Heb je dan zoveel goedkopere omvormers?

    Niets verslaat inderdaad minder gebruik ;-)

    Een kleine windmolen haalt never nooit het rendement van een grote, het waait boven altijd meer. In je eentje is een grote molen niet te doen inderdaad, maar in een cooperatie wel, en die bestaan er al een paar. Bovendien wordt momenteel hard aan de weg getimmerd met een zelfleveringsmodel, zie mijn post van vandaag in de categorie ‘Windenergie’. Als dat lukt vervallen energiebelasting en BTW, net als bij electriciteit van eigen PV panelen.

  43. eric Says:

    het lijkt wel of ik het verslag lees van een bestuursvergadering van general motors, of shell.

    als je eerlijk wilt gaan rekenen, reken dan ook de kosten voor publieke opruiming van borsele en de uistoot van de kolencentrale hemweg mee, dan heeft fossiel allang verloren.
    we zullen dit in de toekomst moeten dragen, naast geld zijn er veel belangrijkere redenen om het juist wel te doen.
    en de noordzee ? die zijn we vergeten.

  44. Rudie Says:

    @Jan Maarten

    Ik denk dat we beide op hetzelfde uitkomen. Ik ga uit van 21 cent in jaar 1 met stijging van 3% per jaar (de door mij verwachtte stijging van de reguliere KWh-prijs).
    Als je de gewone KWh-prijs niet zou indexeren ben je die onbewust aan het bevoordelen.
    Oftewel je hebt grid-pariteit bij 27 cent en niet bij 21.

    Maar wat Eric suggereert: je hoeft niet altijd met rente rekenen als het om dit soort zaken gaat, doet vrijwel niemand bij de aanschaf van andere zaken. Als je er van uit gaat dat mensen tzt al hun geld uitgeven hoeft dat ook niet. Je kunt ook 1 keer een auto kopen die 10000 euro goedkoper is dan gebruikelijk en dat uitgeven aan panelen (op is op).
    En kijk maar eens naar de gemiddelde rente die mensen vangen op hun spaargeld, gemiddeld een ruim procentje? Het meeste staat nl geparkeerd op betaalrekeningen (vaak 0%) en laag-rentende spaarrekeningen (bij ing en rabo 1,5 tot 2%).

    PS Als je moet lenen wordt het anders natuurlijk. Dan zit je bij greenloans op 5,8 minus belastingvoordeel (2,8 tot 3,8 %).

  45. Martin Kleinman Says:

    Interessant. De discussie die we nu voeren geeft al aan hoe ontzettend complex het is om zonnestroom te vergelijken met grijze stroom die we normaal geleverd krijgen.

    Ik ben intussen nog steeds hardstikke blij met mijn zonnepanelen, als het aan mij ligt komt er nog meer op het dak te liggen. Ik heb nog ongeveer 600Wp extra nodig om netto, voor het energiebedrijf op 0 uit te komen. Dan gebruik ik het stroomnet nog puur als batterij.

    Voor de rest had ik veel liever veel eerder met dit alles willen beginnen. In ruim 1 1/2 jaar terug van 200euro/maand naar 50 euro in de maand aan energie. :)

  46. Bert Says:

    Ik vind het opvallend dat bij de discussie over grid-pariteit niet voldoende wordt gekeken naar de kosten van de stroom. De stroom komt bij de meeste huishoudens gewoon van het net. Stel dat deze kosten voor circa 50 % bestaan uit brandstofkosten, electriciteitsproductiekosten en vastrecht electriciteitsproductie. De andere helft bestaan dan voor circa 50% uit belastingen en 50% uit transportkosten.
    Ik ga er nu even vanuit de voor het in stand houden van het transportnet de bijdragen van de afnemers niet mag afnemen en de overheid wil ook niet minder belasting ontvangen.
    De huishoudens die zelf hun stroom produceren en ook aan het net leveren betalen geen transportkosten en geen belasting. Als er 1 % van de huishoudens nu genoeg stroom produceren voor eigen gebruik moeten de 99% van de andere huishoudens ook die 1% van transportkosten en belasting opbrengen. Dat betekent niet meer dan een verhoging van een 0,5% van de totale stroomkosten.
    Het stroomkosten nemen al veel meer toe als 10% van de huishoudens alle zelf gebruikte stroom ook zelf produceren en ook het net blijven gebruiken. Dan kan de stroomkosten alleen al door de herverdeling van de transport- en belastingkosten 5% stijgen. Dit is al aanzienlijk.
    Gaat iedereen nu denken het wordt toch veel voordeliger eigen stroom te produceren dan bereiken we dit nog sneller.
    Als 33% van de kleine huishoudens dan zoveel stroom produceren dat ze netto niet meer stroom afnemen van de grote producenten van het net dan heeft dit hele grote gevolgen voor de rest. Ik ga even uit dat de transport- en belastingkosten hetzelfde blijven en worden verdeeld over de huishoudens, die nog niet zelf produceren, 66% van totaal. Deze huishoudens moeten nu 50% meer betalen aan transport- en belastingkosten. Hun stroomkosten zijn dan met 25% gestegen, zonder rekening te houden met andere kosten die stijgen.
    Het idiote is dat de brandstofkosten helemaal niet hoeven te stijgen om sneller grid-pariteit te krijgen als de totale kosten verdeeld moeten worden over een steeds kleiner groep.
    Hoe dit afloopt weet ik niet. Wel weet ik dat het transportnetwerk veel geld kost en dat de overheid haar belastinggeld binnen wil krijgen. Dit gaat betaald door het gemiddelde huishouden al produceert die al haar stroom zelf.
    Ik zou het niet vreemd vinden als de overheid voor het behoud van haar belastinginkomsten ook haar subsidiebeleid bewust beperkt.
    Hetzelfde probleem krijg je als een aanzienlijk aantal autorijders overgaat naar rijden op electriciteit. Dan nemen ook veel belastinginkomsten af en de overheid zal deze belastingvermindering dan op een andere manier willen compenseren.

  47. Jan Maarten Fernig Says:

    @ Rudie, Het verbaasd mij ook dat mensen zo makkelijk zoveel geld aan een auto uitgeven. Maar ik neem aan dat de bijbehorend status/uitstraling dat goed voor ze maakt. Zoiets kan natuurlijk ook voor PV panelen opgaan: Kijk eens: ik heb ze! En tegelijkertijd tevreden met een ruim procentje rente voorzover men uberhaupt de moeite neemt overtollige liquiditeit op een spaarrekening te parkeren. Het toont aan dat het financieel inzicht van onze gemiddelde medeburger bedroevend laag is. Geen wonder dat het financiele systeem door enkele slimmerikken onevenredig zelfzuchtig kan worden benut, zoveel schaapachtige deelnemers maken de wolf wel in je los ;-)

    Als die PV-kWh prijs inderdaad € 0,27 is, dan zou ik alvast de investering voor PV panelen op een spaarrekening (en een goeie!) reserveren, en tot aktie overgaan als de netprijs ook die € 0,27 (of iets hoger ter compensatie van het eigen risico bij eigen PV installatie) heeft bereikt met redelijk uitzicht op verdere stijging.

    Ondertussen het zelfleveringsmodel voor windmolens steunen.

  48. Jan Maarten Fernig Says:

    @ Bert, dat transportnetwerk gaat vooral op een andere manier gebruikt worden. In plaats van 1 richting gaat het 2 richtingen op gebruikt worden. De zon schijnt namelijk altijd wel ergens, en de wind waait dat ook. Maar op een vaste locatie is het wisselvallig. Daarmee zal er zowel teruglevering als toelevering plaats gan vinden.

    Voorts zal de overheid inderdaad snel genoeg andere fiscale wegen ontwerpen om haar budget op peil te houden. Het mooist is natuurlijk compensatie door minder subsidie, dat zou terecht zijn, immers in die situatie heeft de subsidie haar doel (groene energie en mobiliteit) grotendeels bereikt.

  49. Jan Maarten Fernig Says:

    @ Martin, Hartstikke leuk voor je dat je een verdere besparing van € 150 per maand in het verschiet ziet. Maar je vermeld er niet bij dat dat tot 30 jaar beperkt is, en dat de investering daarvoor omgerekend meer kost dan 30 jaar lang maandelijks € 150 betalen. Oftwel: als je de investering op een goeie spaarrekening zet, en van die spaarrekening maandelijks € 150 haalt, heb je na 30 jaar nog wat geld over. Zou je het in een goed gespreide beleggingportefieulle (gericht op groene energie en duurzaamheid) steken, dan zou je waarschijnlijk (maar met iets meer risico) nog meer overhouden.

    En ongeacht wat je uiteindelijk doet, daarnaast kan je altijd lid worden van een windmolencooperatie.

  50. Jan Maarten Fernig Says:

    @ Eric, Nu doe je net of het enig alternatief voor PV panelen uit kolen- en kerncentrales bestaat. Dat is natuurlijk niet zo. Er bestaat al een leuk begin aan gecombineerde wind- en waterenergie. Windenergie in Nederland, waterkrachtcentrales in Noorwegen. De waterkrachtcentales in Noorwegen kunnen weer nog makkelijker schakelen van hoog naar laag en vice versa, dan gascentrales. Daarmee zijn fluctuaties in windenergie en het gehele verbruik heel goed op te vangen. Sinds enige tijd is er een electriciteitslijn tussen Nederlend en Noorwegen (de norned-lijn) in bedrijf die dit ondersteund.

  51. eric Says:

    welk punt maken jullie nu eigenlijk, allemaal aannames, en erg veel krampachtige moeite om financiele verhaal recht te praten, martin en ik hebben na investering meer dan 150 euro lagere kosten, en elke prijsstijging in de toekomst vermeden.
    daar hoef je niet zo lang over na te denken.
    mijn woning waarde is trouwens na taxatie 85.000 hoger uitgevallen, met a+ label … en dat terwijl de markt zakt,
    blijkbaar is er ergens een vermoeden dat een energie neutrale woning erg veel waard kan worden voor gezinnen.
    je kan ook gewoon blijven sparen, niks mis mee.

  52. Harmen J Says:

    Jan Maarten,
    Ik snap je punt dat je – gegeven een vast bedrag – het beste kan investeren in de meest renderende opwekkingsmethode. Als je dat binnen de categorie duurzaam zoekt, steekt de grote coöperatie windmolen op land er met kop en schouders bovenuit (5-6 ct / kwh). Echter, worden die niet gebouwd of er nu geld is of niet, (geouwehoer over vergunningen, je kent het wel).
    Een ander nadeel is dat de staat wel eens van mening kan worden dat je belasting aan het ontduiken bent (onzekerheid omtrent het zelfleveringsmodel). Ook heb je nog transportkosten aan de leverancier te betalen (geen idee van de prijs).

    Een investering in zonnepanelen vergelijken met beleggen op de beurs vind ik nog steeds erg grote onzin, aangezien het rendement van 7% wel redelijk theoretisch is. Stap ongunstig (een ongunstig moment in 1929) in en je bent 50 jaar onderweg om quitte te spelen. Uiteraard een extreme, maar ik kan zo nog 3x een vergelijkbaar instapmoment noemen. Imo een flink groter risico dan zonnepanelen op je eigen dak!

    Door je beweringen toch aan het twijfelen gebracht en even lopen rekenen (excel)
    Vergeleken:
    1. 20k op een spaarrekening tegen 5%, 30 jaar lang 100 euro in de maand opnemen. Rente 1x per jaar uitgekeerd krijgen (en maandelijks berekenen).
    2. 20k in zonnepanelen (3€/wp), elke maand 110 euro besparen (stroom à 22 ct /kwh, 0,6% vermogensverlies /jaar), en dit op dezelfde rente rekening zetten als 1.
    Na 30 jaar is het saldo bij 1: 4822€.
    Voor 2 staat er 36000 euro op de spaarrekening.
    Niet meegerekend: vermogensrendmentheffing en nieuwe inverters, maar me dunkt, dat moet lukken van 36k. Het omslagpunt ligt bij 150 maanden, wat ruim onder de reken-levensduur van 360 maanden is.
    Dus zelfs al zou je beleggen op de beurs en 30 jaar lang gemiddeld 7% halen, na 1,2% belasting houd je nog maar 5,8 over. Ik gok zo dat dat niet het verschil goed gaat maken.

    Daar komt nog bij dat wanneer je 100 euro van je spaarrekening afhaalt, niet genoeg hebt om de energierekening van 110 te betalen. Owja, een eventuele stijging van de electriciteitsprijs ben ik ook nog vergeten.

  53. Harmen J Says:

    In een poging het enorme verschil te begrijpen (nee, nog geen fout gevonden) denk ik dat het komt omdat het rente op rente effect dubbelop telt.
    Over de rente (uitkeringen via energierekening) op de zonnepanelen krijg je opnieuw rente. Het bedrag is dan dubbel voor je aan het werk.

  54. Harmen J Says:

    En met omslagpunt bedoel ik: bij optie 2 staat na 150 maanden meer geld op de spaarrekening dan bij optie 1.

  55. Harmen J Says:

    Hmmmm kolossale denkfout is in bovenstaande berekening geslopen, ik kon het me al niet voorstellen. Ik kom hier nog op terug.

  56. Bert Says:

    @Harmen
    Volgens mij is de denkfout dat je uitgaat dat vermeden kosten voor stroominkoop bij zonnepanelen als baten kunnen worden gezien die je kunt herinvesteren. Netto blijft de electriciteitsmeter op nul staan.

  57. Jan Maarten Fernig Says:

    Harmen J,

    Ja, dat gedoe over of een windmolen nu gebouwd kan worden is inderdaad een lastig politiek issue. Inclusief transport, energiebelasting en BTW kom je ook op zo’n 22 cent uit. Het zelfleveringsmodel moet nu juist die zekerheid wel gaan verschaffen, die is er inderdaad nog niet. Zoasl je je ook kan afvragen in hoeverre de overheid zich betrouwbaar hierin zal tonen.

    Vergelijken met de beurs: evengoed kan je ook net in de dalen kopen en op de toppen verkopen, het is maar net hoe het valt. Maar waar het om gaat is dat je een groot geldbedrag ergens anders in kunt investeren, het kan bijvoorbeeld ook in andere voorzieningen in je huis, of je koopt ergens een stuk grond, of je koopt je in een zaak in. Het maakt niet uit, het gaat er alleen om wat het gemiddelde jaarlijkse rendement van een investering zou zijn over een lange periode. Net zoals geld lenen geld kost, brengt geld ergens insteken geld op, bijvoorbeeld een spaarrekening. En de bank gebruikt spaargelden om weer elders in te investeren, bijvoorbeeld in hypotheken. Je hoeft natuurlijk ook niet met 7% te rekenen, ik weet niet hoe je daar aan komt, zelf reken ik met 5%.

    De denkfout is volgens mij dat je WEL wat steeds van die 20K over is 30 jaar op een spaarrekening laat renderen, maar NIET de financieringskosten over 30 jaar van 20K in PV meerekent.

    Je had het al eerder over €3/Wp, is dat inclusief omvormers en ander benodigdheden?

    Ben benieuwd naar je heroverweging.

  58. Jan Maarten Fernig Says:

    Even spelen met het reeds door mij geleverde rekenvel levert een totaal Wp prijs van € 2,46 op om grid-parity te bereiken bij €0,22 per kWh. Hierbij uitgegaan van:
    * 0,6% productieverlies per jaar
    * 5% financieringsrente
    * De prijsverhouding in PV panelen, omvormers en bevestigingsmateriaal onderling gelijk aan wat Martin inbracht.
    * De omvormers steeds na 10 jaar vervangen.
    * Levensduur 30 jaar.
    Let wel: Dit is nog geheel buiten operationele risico’s om gerekend. In het ene geval liggen deze geheel bij de eigenaar van PV panelen, in het andere geval bij de toeleverancier die dit ongetwijfeld ook in de prijs heeft verdisconteerd.

    In een cooperatie kan men de risico’s over alle leden spreiden. Dit is natuurlijk gunstiger dan dat ieder alle risico’s over de eigen installatie draagt.

  59. eric Says:

    ik ga mijn zonnesteek subsidie verzilveren,
    de gewone aanschafprijs is 1,77 euro/wp.
    ik schaf meteen 10 panelen aan, dus ik ga 3045 euro betalen.
    hiervan krijg ik dus 600wp max*2,5 euro terug uit de subsidie.(3045-1500=1545)
    uiteindelijk heb ik 0,83 euro/wp betaald.
    elke wp geeft mij 1 kwh per jaar.
    dit is vandaag hier en nu,
    hopelijk binnenkort met foto erbij.

    de variabelen voor de calculatie is dus anders.

  60. Jan Maarten Fernig Says:

    @ eric, dat ziet er goed uit. Wat is dat, die zonnesteek subsidie? En waar kan ik panelen a € 1,77/Wp krijgen?

  61. Jan Maarten Fernig Says:

    @ Harmen,

    Nog even over die denkfout: Je hebt een deel van de financieringskosten wel meegenomen, namelijk de afschrijving. Maar de rentelasten over de jaarlijks nog niet afgeschreven investering, die heb je achterwege gelaten. En dat staat wat onevenwichtig tegenover renteopbrengsten die je wel meerekent op de spaarrekening.

  62. Harmen J Says:

    @ Jan Maarten,
    3 euro /wp zijn all in prijzen, inclusief omvormers en installatiemateriaal, bekabeling etc.

    De denkfout die ik heb gemaakt bestaat eruit dat ik de opbrengsten van de zonnepanelen dubbel tel. En een lagere energierekening, en 100 euro sparen per maand (wat uit het lopende budget komt). Bij 20k inzetten voor de energierekening komt de energierekening niet uit het lopende budget.
    Dus ergens verschijnt 100 euro per maand.

  63. Jan Maarten Fernig Says:

    @ Harmen,

    Ja, op die manier kan je het ook bekijken.

    Da’s mooi die €3/Wp all-inn!

  64. eric Says:

    afschrijvingen ?
    ik krijg na 3 jaar meer voor mijn pv momenteel dan wat ik ervoor heb betaald….

    voorbeeld :
    je doet mee aan de sde, en daarom moet je in nederland je oude panelen wegdoen …
    je verkoopt je 4 oude siemens sm-110 panelen met steca op marktplaats. ooit betaalde je er 1400 gulden voor, nu krijg je op marktplaats er minimaal 1500 euro voor ..
    wat is de afschrijving ?

  65. Thomas Says:

    Afschrijving is de aankoopkost gedeeld door het aantal jaar dat het product zou moeten functioneren. Dit is een economische term omdat bij het boekhouden alles vastgelegd wordt in boekjaren. Bv. als je het ene jaar 20k uitgeeft, zou dit een groot verlies betekenen aangezien het mss 1k opbrengt. Als je 20k/30 doet, dus 700 per jaar, dan krijg je een beter beeld op de stand van zaken.

  66. Jan Maarten Fernig Says:

    @ Eric, die 1400 gulden, was dat na verrekening met of zonder subsidie?

  67. eric Says:

    na verrekening subsidie.
    op dit moment schaf ik ook panelen aan met gemeentelijke subsidie, de subsidie is 2,5 euro/wp, en ik betaal minder per wp.
    soms is afschrijving dus geen post bij zonnepanelen.

  68. Marco van Veen Says:

    Het is alleen jammer dat het systeem van SolarNRG de bruto prijs is en dat in de eerste 3 bestaande systemen al een aanschafsubsidie is meegenomen, dit geeft een zeer vertekend beeld van de wp-prijs. Overigens kan er van onze prijs alweer 40 eurocent worden afgetrokken maar dat kon de maker niet weten. Het is wel zo dat met een juiste inverterdimensionering tot wel 1000 kwh per kwp gehaald kan worden. 950 kwh is heel gemiddeld en ik vind dus 850 kwh erg laag. verder valt mij op dat tussen de systemen geen onderscheid is gemaakt in opbrengst, west en oost leveren in de praktijk minder dan zuid. Een OK4 gaat trouwens geen 10 jaar mee, 4 jaar als je geluk hebt. Voor mensen die persoonlijk willen reageren marco@solarnrg.nl

  69. eric Says:

    marco, zelfs mijn oost-west setup zit nu 5% onder ton, en ook boven de 1000kwh/kwp (kust) alles is mogelijk.

  70. Harmen Says:

    @ Marco,

    Die prijs (3,95 e/wp) staat nog niet op jullie website…?

  71. polderjongen Says:

    Siderea.nl geeft (waarschijnlijk) de juiste genormeerde opbrengsten voor Nederland (heb nog nooit iemand gehoord die zijn data op wetenschappelijk gronden heeft kunnen kraken, ze zijn ook geijkt aan een reeks van praktijkdata van verschillende systemen). 900 kWh/kWp is in veel gevallen haalbaar, en 1.000 kWh/kWp wordt beslist niet alleen “in de kustregio” gehaald bij goed geoptimaliseerd systeem (gedenk het beroemde amorfe Si systeem in Millingen a/d Rijn….).

    Ik vind bovenstaande “economische” discussie hilarisch. Enige terugverdientijd berekening waar ik aan “mee” doe is datgene wat ik daadwerkelijk voor mijn stroom heb betaald, en op basis van exacte opbrengstgegevens van het PV-systeem binnen elke tariefperiode berekenen wat ik aan vermeden elektra inkoop ben binnen gelopen (uitsluitend salderen, dus; rijk wordt je er in Nederland nooit van, daarvoor zijn en blijven de incentives schrikbarend slecht). Uiteraard zal de uitkomst dramatisch verschillen op basis van wat je uiteindelijk voor je systeem hebt betaald (als het je al Bratwurst zal wezen…).

    http://www.polderpv.nl/financien.htm

    Verder kan ik Marco melden (dat weet hij eigenlijk ook wel) dat mijn OK4′tjes het deels nog prima doen, de oudste twee zitten al tegen de 750 kWh per stuk aan, gemonteerd op 12 oktober 2001. Die werken dus al bijna … 9 jaar. Ik ken iemand die al een OK4 heeft met een meterstand rond de 850 kWh. Uiteraard bij ons beiden: de hele zooi naar binnen verplaatst.

    In Duitsland zijn/waren kristallijne modules ex BTW voor anderhalve Euro/Wp te koop voor installateurs, als je ze nog kunt vinden. All-in systeemprijzen van 3.000 Euri/kWp zijn daar al realiteit aan het worden voor de grotere installaties, de eerste aanbiedingen duiken daar alweer onder (Photon sep. 2009). Kleinere systemen zwemmen tussen de 3.000 en 3.500 Euri/kWp (afh. van grootte), prijzen waren wel licht gestegen in augustus. Het land is aan een eindejaars race bezig die tot het nodige politieke rumoer zal gaan leiden. Zeg maar gerust: de pleuris gaat daar uitbreken…

  72. ard Says:

    @Bert 46: je rekent eigenlijk voor dat de vervuiler betaalt. Zij die alleen maar consumeren betalen meer, zij die schone stroom terugleveren, betalen minder (mits ze mogen salderen). Dat is dus eigenlijk ook een verkapte vorm van subsidie op ‘groene’ stroom. Overigens zien de energiebedrijven (transporteur, netbheer) de bui al hangen en hebben het transporttarief (bedrag per getransporteerde KWh) afgeschaft ten gunste van het capaciteitstarief (KWh onafhankelijk). Aangezien je nooit meer kan gebruiken dan het capaciteitstarief maal aansluittijd, werkt zoiets eerder in je nadeel dan in je voordeel.

    @Niels 15, @Guido 28: Inmiddels begint de EG de burger al te ‘masseren’; de eerste berichten over CO2/energiebelasting beginnen in de krant (oa. volkskrant van 3 oktober 2009) te verschijnen.

  73. Harmen Says:

    @ Marco
    Bijna een maand verder is de website niet bijgewerkt. Of is het een speciale aanbieding voor Olino bezoekers?

  74. Martin Kleinman Says:

    Hoi Marco,

    Om te reageren op je item. Ik heb op al mijn drie deelsystemen geen subsidie ontvangen, dus het beeld is wat dat betreft niet vertekend en prima vergelijkbaar. Met de verlaging van de zonnepaneelprijs ook bij jullie wordt het beeld alleen maar mooier wat betreft zonnepanelen en de verwachte kWhprijs.

    Trouwens OK4E omvormertjes kunnen wel 10 jaar mee hoor :-). Kijk maar naar http://www.polderpv.nl die heeft een hele batterij OK4E omvormers die het nog prima doen. De mijne overigens bij de voordeur is ook nog een oud exemplaar en doet het verder nog prima.

  75. Cornelis Says:

    Sommige mensen vragen zich af of ze geld beter in sparen of in zonnepanelen kunnen steken. We laten de meerwaarde voor het milieu en de kick van zelf stroom opwekken verder buiten beschouwing en richten ons op het economisch aspect.

    Wanneer je sparen wilt vergelijken met zonnepanelen moet je wel eerlijk zijn. Als je spaart moet je intussen wel je stroomrekening blijven betalen. We spreken dus af dat de rente over de tienduizend euro opneembaar is, zodat je daarmee je stroomkosten betaalt. De energiekosten maak je immers toch wel!
    We nemen het volgende voorbeeld. We gaan uit van 10.000 euro te investeren vermogen.
    Op een bank krijg je misschien met wat zoeken en geluk 5% rente. Per jaar kun je daarvan 500 euro betalen voor je stroomlevering.
    Met 10.000 euro kun je ongeveer 2000 wattpiek zonnepanelen aanbrengen, dit is inclusief vervanging omvormer en installatie. Deze installatie zal ongeveer 47.000 kilowattuur stroom produceren over 30 jaar, wat de levensduur van zonnepanelen is. Hierbij is rekening gehouden dat de productie met de jaren wat minder wordt.
    Je ziet het: in het ene geval staat je vermogen op de bank en werkt door middel van rente, in het ander geval werkt het door het drukken van je vaste lasten.
    We gaan eerst uit van een zeer conservatieve prijsstijging van elektriciteit van het net, 3% per jaar. In praktijk zal dit veel meer zijn.
    We gaan uit van de startprijs van 22 cent per kilowattuur. De gemiddelde prijs over 30 jaar is dus ongeveer 34 cent. Als we dit laatste bedrag vermenigvuldigen met 47000 kilowattuur kom je uit op ongeveer 16000 euro. Dat is het bedrag aan vermeden kosten met zonnepanelen over 30 jaar. Per jaar dus 533 euro.
    Daar staat tegen over dat de zonnepanelen vervangen moet worden maar je netto 6000 euro heb bespaart op je stroomrekening. Maar. Het verschil is dus 4000 euro ten gunste van de spaarrekening, waar nog steeds 10.000 euro op staat.
    Gaan we echter uit van een gemiddelde prijsstijging van elektriciteit met 5 % dan leveren zonnepanelen ruim 20.000 euro aan vermeden kosten over 30 jaar en spelen ze quitte ten opzichte van de spaarrekening.
    Bij een prijsstijging van 6% is de netto waarde van zonnepanelen 2337 euro ten opzichte van de spaarrekening, bij 7% 6662 euro.

    Volgens mij klopt deze rekening niet. Kan iemand uitzoeken wat er niet klopt?

  76. Joost Says:

    @Cornelis, om een paar zaken te noemen
    - 5% rente op je spaargeld krijg je niet, iig niet risicoloos
    - die 10.000 euro is onderhevig aan inflatie, na 30 jaar, uitgaande van 2% inflatie, is dat nog maar 5400 euro in huidige maatstaven waard
    - 10.000 euro voor 2000 Wattpiek is te hoog. Ikzelf heb 2775 Wp voor 6800 euro. Inclusief invertervervanging 8300 euro voor 2775 Wp. Voor 10.000 euro heb je dan 3340 Wattpiek

  77. teun Says:

    @Cornelis:

    Ik zie het als volgt:
    Bij de aanschaf van zonnepanelen betaal je vooraf voor 30 jaar stroom.
    Dus in jouw berekening betaal je 10000 euro vooraf voor 47000 kWu stroom.
    (In Joost’s berekening betaal je daar 8300 euro voor). Ik ga er dan gemakshalve van uit dat je alle stroom zelf verbruikt en niet teruglevert aan het net (dus minder stroom opwekt dan dat je totaal verbruikt).
    Nu moet je dat vergelijken met de prijs die je anders zou betalen voor diezelfde stroom als je die van je stroomleverancier zou afnemen.
    47000 kwu komt neer op gem. zo’n 1566 kWu per jaar.
    Bij gelijkblijvende energieprijs van 0,22 euro per kWu komt dat neer op 344 euro per jaar oftewel zo’n 10320 euro voor 30 jaar.
    Dus prijsstijgingen, (netto positieve) teruglevering en rente over niet uitgegeven 10000 euro buiten beschouwing latend, zijn zonnepanelen goedkoper dan gewone stroom.
    In werkelijkheid, stijgt de energieprijs behoorlijk per jaar, gemiddeld iets minder dan 10% per jaar gedurende de laatste 10 jaar. Zet dat tegenover het maximale rentetarief dat je op je spaarrekening krijgt (laat dat een 5% deposito zijn bijv.).
    Als ik de 10% jaarlijkse kostenstijging meereken kom ik uit op een energiekosten van (schik niet!): meer dan 56500 euro!
    Jouw 5% deposito is dan in 30 jaar gegroeid naar: 43220 euro.
    Dat is als je de rente op de rekening hebt laten staan en dus mee laat groeien.
    Zou je van de rente de stroomrekening betalen en rekenen we de stroomprijsstijgingen mee, dan gaat dat alleen de eerste 2 jaar, daarna is de stroom duurder dan de rente die je rekening oplevert…

    Conclusie: met zonnepanelen heb je 10000 (8300) euro betaald voor iets dat uiteindelijk 56500 kost. (Dus een besparing van 46500 euro over 30 jaar).
    Met deposito heb je 56500 – 43220 = netto 13280 euro betaald voor de stroom. Daarbij buiten beschouwing gelaten dat je eerst 56500 euro over 30 jaar hebt uitgegeven en daarna 43220 achteraf kunt opnemen. (en eigenlijk zou je het geld dat je met zonnepanelen niet aan stroom uitgeeft ook op een deposito moeten storten :-) om dat te vergelijken).
    Onderaan de streep heb je dus 13280 – 10000 = 3280 (4980) verdiend aan je zonnepanelen.

    Hoe het in de praktijk zal uitpakken is natuurlijk de vraag: zonnepanelen worden goedkoper, stroomprijs zal misschien niet zo hard doorstijgen, onverwacht onderhoud aan zonnepanelen etc. maar economisch lijkt het mijns inziens wel verantwoord…

  78. Cornelis Says:

    Dank voor de reacties. Het maakt het weer iets duidelijker.

    Misschien een idee als iemand op Olino een speciaal artikel plaats waarin een spaarrekening wordt uitgezet tegen de aanschaf van zonnepanelen? Of een leuke calculator waarin je dit kunt bereken met variabele prijsstijgingen?

  79. Cornelis Says:

    Ik heb nu een leuk artikel geschreven op infonu, te lezen op
    http://financieel.infonu.nl/geld/54219-spaargeld-op-de-bank-zetten-of-zonnepanelen-kopen.html

  80. Cornelis Says:

    Nog een artikel van mijn hand, ik ben op dreef :-)
    http://financieel.infonu.nl/diversen/54410-de-kosten-van-zonnestroom-over-een-periode-van-25-jaar.html

  81. frank Says:

    Als de gemiddelde kosten per kWh over een periode van 30 jaar €0,34 zijn, is het dan niet veel zinvoller een contract voor 100% groene stroom aan te gaan? In mijn geval komt dat (incl. levering, belasting, heffingskorting e.d.) op €670 / 4.000 kWh = € 0,1675 / kWh.

  82. Frans Says:

    Het is nu 23-9-2010, 13 maanden na publicatie. Ik heb deze week contact gehad met SolarNRG. Zij kunnen me 14 panelen van 220Wp leveren tegen Eur2,61 per Wp. Als ik het goed bereken kom ik dus uit op 78540kW over 30 jaar met een totaalprijs van pakweg Eur 10000 (twee extra omvormers) wat ongeveer 13 cent per kWh is. Dit is allemaal nog zonder subsidie of duurzaamheidslening. Wie wil er nog atoomstroom?

  83. P. M. Jansen van Veen Says:

    Uit alle commentaren maak ik op dat het voor mij toch rendabel zou kunnen zijn om een aantal zonnepanelen te plaatsen.
    Ik ben huurder in een huis met een lekkend dak van woningcorporatie Maasdelta, dat gericht is op het oosten en het westen. Dus heb ik voorlopig niet de mogelijkheid om daarop zonnepanelen te plaatsen.
    Toch wil ik graag zonnepanelen. In mijn tuin en op het platte schuurdak bestaat de mogelijkheid ze op het zuiden te richten en bij een eventuele verhuizing ook nog mee te kunnen nemen.
    Wie wil mij advies geven over hoe ik dat aanpak?
    Elly.

  84. Arjan Says:

    Tja, ik heb 2700 kWp op het dak liggen sinds maart 2010.
    De 850 kWh/kWp is dus een zeer voorzichtige aanname. De teller staat bij mij na 6 maanden al op 850 kWh/kWp, ik kom waarschijnlijk op 1000-1100 uit. Installatie staat wel goed gericht op zuidwesten op schuin dak, en ik woon vlak bij de kust, dat scheelt wellicht een hoop zonuren per jaar. Kopen in duitsland kan inderdaad voordeliger zijn, mijn installatie heeft 7500 euro gekost, en ik ontvang sde subsidie. Zonder subsidie is mijn kWh prijs voor 30 jaar 12 cent, incl subsidie heeft de installatie mij na 15 jaar 2500 euro opgelevert.
    Tja, ik lach me krom, laat iedereen maar veel discussieren op internet over zonnepanelen en rekenen tot je blauw ziet. Zonneenergie is veel voordeliger als je de juiste situatie hebt; genoeg ruimte op je dak en zekerheid dat je een tijdje wilt blijven wonen waar je woont, dat zijn de enige redenen om het niet te doen! O ja, inloten voor sde-subsidie is natuurlijk het mooiste…

  85. Arjan Says:

    Staat een foutje in bovengenoemde, na 15 jaar heeft de installatie me dus geen 2500 maar 8000 euro opgelevert.
    O ja, tips voor zonnepanelen beginners: voor maximale efficiency is keuze van inverter super belangrijk! Laat je dus goed voorlichten door een goed bekend staande zonnepanelen leverancier, of duik er zelf diep in om het te snappen…:)
    Gebruik flink dikke stroomkabels tussen paneel en inverter en soldeer alle stekkeraansluitingen.
    Succes allemaal!

  86. Mr. Mike Says:

    Hi,

    Ik ben de heer Mike een bekende, legitieme en een erkende geldschieter. Ik lening geld aan mensen en bedrijven die behoefte hebben aan financiële assistance.You zijn om ons te contacteren via e-mail: alrefordloansltd@yahoo.com voor meer informatie

  87. Paul Says:

    Hoi, interessante berekeningen hierboven. Even een korte toevoeging vanuit onze eigen situatie:

    Ik denk dat de meeste mensen die duurzame investeringen doen hun geld spreiden over isolatie (eerst doen!) en duurzame opwekking. Berekeningen zijn lastig te maken omdat waardestijging door gunstiger energielabel de berekeningen extra moeilijk maken.

    Wij wonen in een huis uit 1970 en we hebben in totaal 10.000 euro geïnvesteerd in: isolatie (gedeeltelijk hr+ glas, zolder, spouwmuur en vloerisolatie) samen zo’n 4.000 euro, een douche wtw 600 euro, een kleine speksteenkachel (4.000 euro) en 500 wp pv-panelen (1400 euro all in). Onze maandelijkse energielasten zijn in totaal ruim 100 euro per maand lager.

    In de berekeningen hierboven wordt ervan uitgegaan dat je je geld voor van duurzame onvesteringen na verloop van tijd kwijt bent, omdat de levensduur van je aanschaf op is. Maar door duurzame investeringen in je huis kan je energielabel een stuk gunstiger worden. In ons geval is het energielabel van E naar B gegaan. Een onderzoek heeft aangetoond dat per gunstige stap van je energielabel je huis 1-2% meer waard wordt. Hoewel betere isolatie het meeste kan bijdragen, tellen een douche wtw en pv-panelen ook mee voor je energielabel. Zolang de levensduur van deze zaken nog niet verlopen is, is je huis meer waard.

    Overigens we praten over een termijn van 30 jaar, wat is eigenlijk de levensduur van een huis uit de jaren 70? Daar is nog niet veel zinnigs over te zeggen. Sommige huizen zijn na eeuwen nog bewoond, maar sommige huizen (flats) worden al na een halve eeuw gesloopt.

    Ik ben benieuwd hoe de energievoorziening van onze kinderen eruit gaat zien!

  88. piet Says:

    ik heb ook berekend maar ik ben het niet met frank eens, die heeft namelijk een grote fout gemaakt! ik heb geen tijd om het uit te leggen maar bekijk het maar nog eens. Succes!

  89. Martin Kleinman Says:

    Hoi Piet,

    Wie A zegt moet ook B zeggen. Je kan nu wel stellen dat Frank het niet juist heeft maar zolang je niet verteld waarom kunnen wij daar niets mee. De kreet die je nu slaakt is: “HET IS FOUT, zoek zelf maar uit waarom”.

    Dus graag uitleg waarom de berekening van Frank niet klopt.

  90. john Says:

    Dit is een gekopieërde tekst tekstregel nr: 8 van hierboven Martin Kleinman Says:
    August 24th, 2009 at 1:01 pm
    @AAS,

    Dat is een iets andere discussie cq berekening maar ook die heb ik gemaakt voor mijzelf. Wij hebben in huis nu totaal ruim 13k euro gestoken ten bate van energiebesparing. Allemaal met eigen geld en dus niet geleend.

    Ik heb twee zaken tegenover elkaar gezet.

    1. Het spaargeld wegzetten tegen 5% rente.
    2. Het bespaarde bedrag op de energierekening wegzetten tegen 5% rente.

    De uitkomst is in ons geval dat optie twee rendabeler is financieel gezien. Ons maandbedrag is van 200 euro per maand terug gegaan naar 150 euro. Per jaar besparen we dus 1800 euro op dit moment op onze energierekening. ___________________________________________________
    Zijn maandbedrag is gegaan van 200 euro naar 150 euro. Ik heb dan een LTS gehad, maar ik heb geleerd dat 12 x 50 euro =600 euro. en geen 1800 euro.

    En terugverdienperiodes <5 jaar? Waar hebben we het over. Mijn HR ketel die in 2006 is geplaatst “verdiend” zichzelf ook niet terug in 5 jaar. Had ik dan die investering niet moeten doen? Het milieu is hier dus weer diegene die verliest.

    Zoals gezegd, wij besparen per maand 150 euro.
    ———————————————————————–We besparen geen 150 euro per maand, maar 50 euro per maand.
    Dat is minder dan 1 week boodschappen.
    ———————————————————————–
    Dus 13K investeren gedeeld door 50 euro p/m zijn 260 maanden is ruim 21 jaar. En niet die rooskleurige ruim 7 jaar terugverdientijd.
    ———————————————————————–
    Dat is 2 weken boodschappen voor ons. Elke maand weer besparen we dit bedrag in plaats van dat ik dit voor Jan met de korte achternaam weggeef aan de energiemaatschappijen en aan Wouter Bos. En doordat mijn verbruik zo drastisch is gedaald ben ik ook veel minder afhankelijk van de energieprijzen wanneer die gaan stijgen de komende jaren.

  91. Martin Kleinman Says:

    @John,

    Dat was dus een tikfout in mijn originele posting ( nummer 8 ). Wij zijn daadwerkelijk terug gegaan van 200 euro naar 50 euro per maand. Dus wel degelijk 1800 euro per jaar.

    Dat blijkt overigens ook in de rest van de posting omdat ik het verder consequent heb over 150 euro besparing per maand in plaats van 50 euro per maand, en dat ook verder in alle berekeningen gebruik.

    Dus ja. tikfout van mijn kant waardoor er 1x een 1 teveel is komen te staan in de posting, maar om dat zo uit te vergroten?

  92. Dijkstra Says:

    Hoe is het mogelijk dat ik als particulier nergens inlichtingen kan krijgen omtrent het leveren van stroom via zonnepanelen op grote schaal? Worden zulke initiatieven meteen de kop in gedrukt? Ik zou bv graag een hectare panelen willen plaatsen en dan de stroom daar van tegen een normale prijs leveren aan het stroom net.is zulks niet mogelijk in Nederland? Heeft men echt liever een kolencentrale dan schone stroom hier? Nergens krijg ik een voet aan de grond erg vreemt toch? Weet iemand wat ik moet doen of bij wie ik moet wezen?

  93. roland Says:

    @Dijkstra, Als eens aansluiting bij een windmolenvereniging overwogen?

    NB Kan die recaptcha niet weg?

  94. Bart Verbeek Says:

    Wij zitten zelf in de overweging om dit aan te laten leggen, maar ik wil het heel graag afwegen tegen het gebruik van een zonneboiler voor warmwatervoorziening en eventueel verwarming van mijn woning.

    Ik weet dat de kosten van aanleg veel hoger zijn, maar ik hoor ook dat de onderhoudskosten daarna veel lager zijn. dan daarbij denk ik persoonlijk dat de tarieven voor aardgas, aanzienlijk harder zullen stijgen dan electra in de komende jaren, doordat aardgas 100% fosiel is, en electra meer en meer uit duurzame energiebronnen gewonnen zal worden.

    Is er iemand die mij kan helpen om een website te vinden waarin je de daadwerkelijke opbrengst op lange termijn van zonnepanelen tegen een zonneboiler kan wegstrepen?

Geef een reactie

 

WP Theme & Icons by N.Design Studio
Gebruiksvoorschriften | Privacybeleid Adverteren Entries RSS Comments RSS Log in