Groet Marian

spijtig genoeg dat het milieu er niets bij wint.

vriendelijke groeten
Will Eisinga

Ja, wat de keuring betreft: iedere installatie met meer dan 3 kg koelmiddel-inhoud moet jaarlijks door een erkend bedrijf gecontroleerd worden op lekkage van koelmiddel. E.e.a. hoort bijgehouden te worden in het bij de installatie behorende logboek.

De “koude-firma’s” die ik ken geven echter aan, dat ze nog nooit gehoord hebben van een controle bij een particulier. Maar dat zegt natuurlijk niets. Naarmate er meer warmtepompen komen, neemt de kans toe dat ook de kleinere installaties gecontroleerd gaan worden.

En uiteindelijk is het natuurlijk voor een goede zaak.
Maar hoewel wettelijk verplicht (dat is het rookverbod in de horeca ook ) is het natuurlijk een beetje je eigen verantwoordelijkheid.

Bij mij was er na ca een jaar een onder de garantie vallende reparatie en men heeft de controle er even gratis bij gedaan!

Maar ik denk dat je in de orde grootte van ca € 100,- moet rekenen.

Ik heb over het hele jaar 2010 een COP gehaald van ca 3,1 (inclusief warm tapwaterbereiding).
Ik heb echter recent een wijziging aan de installatie aangebracht, waarbij de COP (bij 0°C buitentemperatuur) al tot ca. 4,3 was gestegen. Bij 10°C buiten bereik ik nu zelfs een COP van ca. 6,2.
Niet slecht voor een lucht/water warmtepomp!
Er is dus nog wel ruimte voor verbeteringen in installaties die op de markt worden gebracht.

Ik heb deze wijziging overigens ingediend bij het BBIE (Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom). Om die reden kan ik er dus nog niet teveel over zeggen.

Groetjes,

Mekkie

Hierbij wat antwoorden:
We hebben het eerste jaar ca 6000 kWh voor de WP verbruikt. Maar alles functioneerde nog niet optimaal en ik ben nog steeds details aan het verbeteren.
Bovendien hebben we over 2009/2010 een tamelijk strenge winter gehad.
Dus al met al denk ik, dat mijn schatting van 5500 kWh in de toekomst nog wel waar gemaakt zal worden.

Over onze binnentemperaturen:
Begane grond alles 22°C (24/7), bovenverdieping varieert van 19-22°C (24/7).
Voor mij was het doel van de warmtepomp, om in combinatie met de PV te komen tot een CO2-neutraal huis (op jaarbasis).

Kosten en subsidies:
PV-installatie (gekocht in Duitsland: ca 10% goedkoper dan laagste Nederlandse aanbieder)
Aanschaf (2003): € 69.950,- (zelf geïnstalleerd)
Subsidies (EPR + EPA-toeslag + MAP-gelden):€ 62.975,-

Aanschaf (2009)Zubadan 11 kW incl besturing en warmtewisselaar (via bevriende installateur) ca € 5700,-
WP-subsidie € 1.000,-

Kijk voor Zubadan-prijzen ook eens op: http://www.klimageraete24.de

Diverse kosten liertje tbv zonnepanelen, leidingwerk, kabels, andere circ. pomp, etc. Schatting € 3.500,-

Totaal dus ca € 15.000,-
Ik krijg overigens nog steeds € 0,095/kWh teruggeleverde elektriciteit (eerste 10 jaar). Dat heb ik in de 15.000,- nog niet eens meegerekend!!

Geweldig artikel heb je geschreven.
Zelf ben ik ook aan het denken om een zubadan lucht/water warmtepomp aan te gaan schaffen.
Kun je inmiddels precies aangeven wat je elektra verbruik is geweest van de pomp?
Ook schrijf je dat jullie nogal koukleumen zijn maar kan ik daaruit afleiden dat jullie het hele huis verwarmen op ruim 22 graden of alleen de woonkamer (dat maakt namelijk nogal wat uit m.b.t het verbruik) en ook of jullie met 2 mensen of meerdere wonen in het huis heeft nogal impact.
Ook ik heb een woning van 850m3 en heb nu een jaarverbruik van rond de 2100m3 gas.
De specs van het huis zijn: vloerverwarming op beganegrond, overal HR++ glas, spouwmuur isolatie, vloer beganegrond geisoleerd en dak geisoleerd.
Maar om die 2100m3 gas te halen stook ik alleen beneden warm tot 20,5 graden (24h per dag), de 1e en 2e verdieping zijn niet verwarmd en zijn dan ongeveer 14 a 15 graden.
Mijn HR ketel heb ik ingesteld op lagetemperatuur i.v.m de vloerverwarming.
Maar goed hoe dan ook als ik in je artikel lees dat je eerst rond de 2200m3 gas verstookte (dat is zo’n 1320,- euro) en je gokte dat je rond de 5500Kwh elektra meer ging verbruiken (1237,- euro ongeveer)zie ik buiten het milieu aspect niet echt winst in de investering in een warmtepomp (83,- euro besparing per jaar).
Dat zet mij uiteraard heel erg aan het twijfelen of het wel verstandig is om er zelf zo een aan te schaffen.
Daarnaast is het wel erg goedkoop wat je hebt kunnen kopen, 15.000,- euro voor alles??
Nu ben ik al bijna 13.000,- euro kwijt aan een warmtepomp van zubadan en dan heb ik nog geen zonnepanelen.
Had je zoveel subsidies destijds???

Groetjes,

Mekkie

Wat een reply, geweldig!

> Heb jij vloerverwarming of radiatoren?
Radiatoren. In de woonkamer (300×20x40cm) en slaapkamer hebben we een convector radiator van Jaga. In de rest van het huis “normale” radiatoren. Eigenlijk hebben we de verwarming alleen aan in de woon- en eetkamer. De kelder alleen als we gebruik maken van die ruimte (piano spelen of lang achter de pc zitten).

> Als je radiatoren hebt, heb je een relatief hoge watertemperatuur
> nodig en dat is natuurlijk slecht voor de COP van je WP.
Daar was ik al bang voor :-/

> Het wil nog wel eens meevallen in oudere woningen, die later
> nageïsoleerd zijn. Dan waren immers de radiatoren uitgelegd voor een
> hoger warmteverlies (ongeïsoleerde woning) en als later de woning
> geïsoleerd werd, waren de radiatoren feitelijk “te groot” maar dat
> is juist gunstig voor een WP omdat dan de watertemperatuur naar
> beneden kan.

Ik denk dat ons geval ook wel speciaal is. Onze woning is niet zo goed geïsoleerd als een op gas gestookte woning van het zelfde bouwjaar, omdat de stadsverwarming is meegenomen als een van de maatregelen voor de norm (!!). Achteraf erg krom, omdat je dus meer (dure) energie nodig hebt om je slechter geïsoleerde woning te verwarmen (zucht).

De temperatuur van de stadsverwarming is +/- 70C. Soms hoger, soms lager. Volgens mij is dit een stukje lager dan een normale CV installatie, maar weer hoger dan een LT installatie.

> Het is dus belangrijk om een warmte-afgifte-systeem te hebben, dat
> geschikt is voor een lage watertemperatuur. Je kunt eventueel de
> belangrijkste radiatoren (woonkamer?) vervangen door grotere of door
> speciale convectoren voor LT-warmte (bijvoorbeeld JAGA, liefst
> zonder fannetjes, want die ga je na verloop van tijd horen).

Daar zat ik ook aan te denken. De belangrijkste vervangen en rest pas als het nodig is.

> Tevens natuurlijk van groot belang: welk vermogen heb je nodig?
> Beschik je over een warmteverliesberekening van de woning?

Niet dat ik weet. Maar misschien kan ik die zaken nog opvragen bij de gemeente / project ontwikkelaar van toen.

> Zo niet dan moet je een inschatting maken op basis van je
> jaarverbruik:
> 32 GJ=32E6/3.600 kWh thermisch ofwel ca 9000 kWh thermisch.
> Uitgaande van ca 2000 vollasturen per jaar (wordt vaak als
> vuistregel gebruikt), kom je dan op een vermogen van ca 4,5 kW
> thermisch. Dat zal dan wel een 5 kW type worden.

Dat hadden ze bij XXXX ook bedacht (op basis van die 32GJ).

> 5kW is dan het thermisch vermogen. Let er wel op dat dit vermogen
> nog geleverd moet kunnen worden bij een buitentemperatuur van -10 of
> –12° (afhankelijk van waar je in Nederland woont).

Eindhoven, dus een stukje kouder dan aan de kust, maar niet zo koud als bij jou.

> Het elektrisch vermogen zal dan maximaal ca 2 a 2,5 kW zijn. Dat kan
> nog gewoon op een éénfase groep.

Voor het lage temperatuur voorstel is dat inderdaad het geval. De hoge temperatuur zou op een 400V 3ph uitkomen.

> Let er wel op, dat dan de reserve die in je hoofdzekering zit
> misschien iets minder wordt.

Klopt, voor het HT voorstel zou de huidige eenfase aansluiting uitgebreid / omgebouwd moeten worden naar een 3 fase 25A aansluiting (die er al ligt). De netwerkkosten zijn dan nog het zelfde.

> Ga je er ook tapwater mee opwarmen?

Ja, zal moeten. We hebben momenteel een warmtewisselaar van Agpo (URS comfort) die d.m.v. stadsverwarming het tapwater opwarmt. Dit gebeurt “on the fly”, en het water wordt behoorlijk heet. We hebben overal traditionele mengkranen. Ik neem aan dat als de temperatuur die door de boiler van de WP geleverd wordt lager is, dat die kranen dan anders gaan mengen (de standen zullen niet meer dezelfde zijn). Misschien dan ook tijd om thermostaatkranen te plaatsen.

> Zo ja, hoe en tot welke temperatuur? Als je een boiler hebt met
> warmtewisselaar (zoals meestal in combinatie met een cv-ketel wordt
> gebruikt), hou er dan rekening mee dat die warmtewisselaar
> waarschijnlijk te klein is, om met een WP te gebruiken. Immers een
> CV ketel kan het CV-water gemakkelijk tot 90°C opwarmen en zo via de
> warmtewisselaar het tapwater tot bijv. 55°C opwarmen.

> Als je CV-water niet meer door een ketel wordt opgewarmd maar door
> een wp, kan het misschien nog maar 60°C worden en is de dT tussen CV
> water en tapwater veel kleiner, waardoor je een veel grotere
> warmtewisselaar nodig hebt.

We hebben geen gas in de wijk, dus een CV installatie is (helaas) geen optie

> Dus belangrijk is:

> Ga je ook je tapwater met de WP verwarmen (ik neem aan van wel,
> anders blijf je met vastrecht van de stadsverwarming zitten).

Inderdaad. Vastrecht is momenteel € 34.95 per maand, GJ prijs is € 20.33. Een collega die zijn woning elektrisch (elektrische vloerverwarming en elektrische radiatoren) verwarmt maar nog wel zijn tapwater met de stadsverwarming opwarmt heeft ongeveer 10GJ per jaar daarvoor nodig (gezin met 2 jonge kinderen). Ik ben in Augustus begonnen met het regelmatig bijhouden van de meterstanden, ik begin een beeld te krijgen hoe de GJ’s over de maanden verdeeld zijn.

> Kijk dan hoeveel opgeslagen energie je in de boiler nodig hebt. Dus
> als je naar een lagere watertemperatuur moet (misschien is je boiler
> nu wel 75°C), heb je meer liters nodig om hetzelfde gebruikscomfort > te houden.

> Maar ik bedenk me nu, dat je in combinatie met stadsverwarming
> waarschijnlijk helemaal geen boiler hebt.

Klopt

> Je zult dan dus na moeten denken over de vereiste grootte van de
> nieuw te installeren boiler. Dat hangt ook af van de
> gezinssamenstelling en het verbruiksgedrag. Een gezin van 4 personen
> die dagelijks elk een badkuip vullen heeft natuurlijk andere
> behoeftes dan één persoon die één keer per week douchet…..

We zijn met zn 2-en (plus 2 katten, maar die douchen niet). Mijn vrouw heeft wel een gewoonte dat ze 2 keer per dag doucht. We zullen dus meer nodig hebben dan een gemiddeld 2 persoons huishouden.

> Ter info: Wij zijn met zijn tweeën en douchen dagelijks (kort) en
> hebben aan een 100 liter boiler voldoende.

> Bij ons wordt de boiler 2 x per dag vrijgegeven voor opwarming (’s
> morgens voor 7 uur) en ’s middags vanaf half vijf tot half zes.

OK.

> Belangrijk punt is nog: waar ga je de WP plaatsen (in verband met
> geluid).

Inderdaad.

Ik zie eigenlijk maar 3 opties voor de buiten unit:
1. naast de voordeur. Risico’s zijn: diefstal / vandalisme gevoelige plek, lawaai en lelijk
2. boven op dak, waarbij het een uitdaging voor de leidingen wordt
3. achter in de tuin, waar we moeilijk bij kunnen komen met de leidingen.

We hebben momenteel al een airco unit (slaapkamer) op dak staan. Het is maar een kleintje en als die aanstaat merken we er niets van. De buren klagen er ook niet over. De buiten unit weegt 30kg en staat op 2 grote tegels. De LT die ze voorstelde weegt 56kg.

> Zet hem zeker niet op een (houten) plat dak. En hou voldoende
> afstand tot slaapkamerramen (ook van buren!). Meestal worden er
> gunstiger geluidswaarden opgegeven dan in werkelijkheid gehaald
> worden. Geloof geen mooie praatjes, neem eventueel iets met een
> boeteclausule in het contract op!)

Goeie tip, dank je!

> Ik heb in de tuin een betonnen fundatie gestort (vrij van het huis
> i.v.m. trillingen!) van ca 700 kg.

> Trillingen hebben we dus geen last van. De kast van de Mitsubishi
> had nog wel iets meer ontdreuningsmateriaal aan de binnenzijde mogen
> hebben (ik ga dat komende zomer zelf nog toevoegen).

> Ik heb alles zelf geïnstalleerd.
Knap!

> CV-zijdig is niet zo moeilijk en elektrisch ook niet. Het
> koeltechnische deel heb ik door een koelbedrijf laten installeren,
> omdat ik daar zelf de apparatuur niet voor heb en het ook gewoon
> niet mag. Iemand moet daarvoor een STEK-erkenning hebben.

Inderdaad, dat was met mijn airco ook zo.

> Mijn Zubadan is een driefasig type en ik heb daarvoor in de
> meterkast een drie-fasengroep toegevoegd (ik had al een drie-fasige
> 3×25A-aansluiting in huis). Tevens heb ik daar een extra kWh meter
> (op een DIN rail) toegevoegd, zodat ik ook het verbruik van de WP
> separaat kan meten.

Dat is inderdaad handig. Als je het niet op die plek doet, kom je het niet meer te weten.

> Oh ja, en in het CV gedeelte heb ik natuurlijk een warmtemeter
> geplaatst, zodat ik met deze twee metingen in elk geval de COP in de
> gaten kan houden.

OK.

Zeer waardevolle informatie. Ik ben me nog aan het oriënteren, samen met een paar buurtbewoners. We wonen ook in een gebied waar je niet zomaar met een water-water WP aan de slag kunt gaan. http://www.meerhoven.net/nieuws/nieuws_detail.asp?Nieuws_ID=331 Dus dat valt eigenlijk af. Ik heb weinig vertrouwen dat er iets positiefs gaat komen uit de nieuwe warmtewet. Stadsverwarming is gewoon duur (afgelopen jaar +/- 1400 euro) en ben dus op zoek naar goedkopere, onafhankelijkere:
1/ niet vast zitten aan de gasprijs, want daar is de warmtewet op gebaseerd;
2/ stroom kan je overal kopen en zelf opwekken
3/ en als het even kan ook nog milieu vriendelijkere oplossing.

De eerst horde hebben we al genomen: het is ons duidelijk dat we niet getekend hebben (in de leverings akte van onze woning) om aangesloten te blijven op stadsverwarming. Volgens de algemene voorwaarden van Essent is de stadsverwarming binnen 5 dagen op te zeggen.

En nu dus verder oriënteren

MVG,

Stefan

Heb jij vloerverwarming of radiatoren? Als je radiatoren hebt, heb je een relatief hoge watertemperatuur nodig en dat is natuurlijk slecht voor de COP van je WP.

Het wil nog wel eens meevallen in oudere woningen, die later nageïsoleerd zijn. Dan waren immers de radiatoren uitgelegd voor een hoger warmteverlies (ongeïsoleerde woning) en als later de woning geïsoleerd werd, waren de radiatoren feitelijk “te groot” maar dat is juist gunstig voor een WP omdat dan de watertemperatuur naar beneden kan.

Het is dus belangrijk om een warmte-afgifte-systeem te hebben, dat geschikt is voor een lage watertemperatuur. Je kunt eventueel de belangrijkste radiatoren (woonkamer?) vervangen door grotere of door speciale convectoren voor LT-warmte (bijvoorbeeld JAGA, liefst zonder fannetjes, want die ga je na verloop van tijd horen).

Tevens natuurlijk van groot belang: welk vermogen heb je nodig? Beschik je over een warmteverliesberekening van de woning? Zo niet dan moet je een inschatting maken op basis van je jaarverbruik:

32 GJ=32E9/3.600 kWh thermisch ofwel ca 9000 kWh thermisch. Uitgaande van ca 2000 vollasturen per jaar (wordt vaak als vuistregel gebruikt), kom je dan op een vermogen van ca 4,5 kW thermisch. Dat zal dan wel een 5 kW type worden.

5kW is dan het thermisch vermogen. Let er wel op dat dit vermogen nog geleverd moet kunnen worden bij een buitentemperatuur van -10 of –12° (afhankelijk van waar je in Nederland woont).

Het elektrisch vermogen zal dan maximaal ca 2 a 2,5 kW zijn. Dat kan nog gewoon op een éénfase groep.

Let er wel op, dat dan de reserve die in je hoofdzekering zit misschien iets minder wordt.

Maar aangezien je SV hebt, zul je wel elektrisch koken en dus al een redelijk zware elektrische aansluiting hebben?

Ga je er ook tapwater mee opwarmen? Zo ja, hoe en tot welke temperatuur? Als je een boiler hebt met warmtewisselaar (zoals meestal in combinatie met een cv-ketel wordt gebruikt), hou er dan rekening mee dat die warmtewisselaar waarschijnlijk te klein is, om met een WP te gebruiken. Immers een CV ketel kan het CV-water gemakkelijk tot 90°C opwarmen en zo via de warmtewisselaar het tapwater tot bijv. 55°C opwarmen.

Als je CV-water niet meer door een ketel wordt opgewarmd maar door een wp, kan het misschien nog maar 60°C worden en is de dT tussen CV water en tapwater veel kleiner, waardoor je een veel grotere warmtewisselaar nodig hebt.

Dus belangrijk is:

Ga je ook je tapwater met de WP verwarmen (ik neem aan van wel, anders blijf je met vastrecht van de stadsverwarming zitten).

Kijk dan hoeveel opgeslagen energie je in de boiler nodig hebt. Dus als je naar een lagere watertemperatuur moet (misschien is je boiler nu wel 75°C), heb je meer liters nodig om hetzelfde gebruikscomfort te houden.

Maar ik bedenk me nu, dat je in combinatie met stadsverwarming waarschijnlijk helemaal geen boiler hebt.

Je zult dan dus na moeten denken over de vereiste grootte van de nieuw te installeren boiler. Dat hangt ook af van de gezinssamenstelling en het verbruiksgedrag. Een gezin van 4 personen die dagelijks elk een badkuip vullen heeft natuurlijk andere behoeftes dan één persoon die één keer per week douchet…..

Ter info: Wij zijn met zijn tweeën en douchen dagelijks (kort) en hebben aan een 100 liter boiler voldoende.

Bij ons wordt de boiler 2 x per dag vrijgegeven voor opwarming (’s morgens voor 7 uur) en ’s middags vanaf half vijf tot half zes.

Belangrijk punt is nog: waar ga je de WP plaatsen (in verband met geluid).

Zet hem zeker niet op een (houten) plat dak. En hou voldoende afstand tot slaapkamerramen (ook van buren!). Meestal worden er gunstiger geluidswaarden opgegeven dan in werkelijkheid gehaald worden. Geloof geen mooie praatjes, neem eventueel iets met een boeteclausule in het contract op!)

Ik heb in de tuin een betonnen fundatie gestort (vrij van het huis i.v.m. trillingen!) van ca 700 kg.

Trillingen hebben we dus geen last van. De kast van de Mitsubishi had nog wel iets meer ontdreuningsmateriaal aan de binnenzijde mogen hebben (ik ga dat komende zomer zelf nog toevoegen).

Ik heb alles zelf geïnstalleerd. CV-zijdig is niet zo moeilijk en elektrisch ook niet. Het koeltechnische deel heb ik door een koelbedrijf laten installeren, omdat ik daar zelf de apparatuur niet voor heb en het ook gewoon niet mag. Iemand moet daarvoor een STEK-erkenning hebben.

Mijn Zubadan is een driefasig type en ik heb daarvoor in de meterkast een drie-fasengroep toegevoegd (ik had al een drie-fasige 3×25A-aansluiting in huis). Tevens heb ik daar een extra kWh meter (op een DIN rail) toegevoegd, zodat ik ook het verbruik van de WP separaat kan meten.

Oh ja, en in het CV gedeelte heb ik natuurlijk een warmtemeter geplaatst, zodat ik met deze twee metingen in elk geval de COP in de gaten kan houden.

m.vr.gr.,
Zwerius