Proefondervindelijk heeft men bepaald dat een minimumafstand van 4 m nodig is om over een voldoende reactietijd te beschikken. Proefondervindelijk werd eveneens aangetoond dat een semi-cilindrische verlichtingssterkte van 0,8 lux op een hoogte van 1,5 m (ter hoogte van het aangezicht) nodig is om de houding van de andere van op 4 m te kunnen vaststellen.

Om de houding van de anderen van op 10 m afstand te kunnen vaststellen is er een semi-cilindrische verlichtingssterkte van 2,7 lux nodig….

Al met al dus best van belang, echter de semi cilindrische waarde hangt dan niet alleen af van het stralingsdiagram van de lamp, maar ook van de gekozen ophanghoogte en van de afstand tussen twee ooeenvolgende lantaarns.
In de Eulumdat files staat het stralenpatroon, en het bestek of planning laat zien waar de lantaarns geplaats wrden en op welke hoogte.
Dus de vraag van de semi cilindrische waarde stellen aan een fabrikant van de lampen, is niet correct. Deze zou gesteld moeten worden aan het (licht)planbureau dat de opstelling en lichtberekeningen maakt.

Ik ben (ook) nog vrij sceptisch t.a.v. LED verlichting.

@ Lichtbron, ik heb inderdaad projecten met Stela’s gezien, echter vraag een LED OVL leverancier niet naar de semi cilindrische waarde (zogenaamde S klassen). Geen enkel armatuur kan dan opboksen tegen de conventionele lichtbronnen (lees PLL-Xtra of PLL-LL). Het voordeel van deze conventionele lichtbronnen is dat je vaak 1 op 1 kunt uitwisselen en electronisch bedreven gedimd een grotere besparing oplevert terwijl de sociale veiligheid (lees gezichtsherkenning) overeind blijft.

Ga je installatie, welke is ontworpen met gezichtsherkenning (S klasse), maar eens energie labelen (duurzaam inkopen). Neem hiervoor een willekeurig LED armatuur t.o.v. conventioneel. Daarnaast bereken je de TCO en/of ROI. Voila….

Ik ben van mening dat in de verblijfsgebieden ten alle tijden gerekend moet worden met de semi cilindrische waarde en een hogere gelijkmatigheid. Dit laatste heeft een voordeel (ontwerp Egem> 3 lux en Uh > 0,3) kun je ook dimmen zonder afbreuk te doen aan het sociaal veiligheidsgevoel.

Mijn grootste zorg is ook de toenemende vergrijzing en toename van intolerantie en agressie (criminaliteit). Hierbij moeten we met onze toch al lage lichtniveau’s niet proberen het beste kindje van de klas te zijn en nog verder te bezuinigen op OVL (in verblijfsgebieden).

Op de wegen met een verkeersfunctie (lees hogere lichtniveau’s) zijn de besparingen te behalen door dynamisch aangestuurd. Ook door te kijken of verlichting überhaupt wel noodzakelijk is zodat we ook geen schijnveiligheid creëren kan enorme besparingen opleveren.

Kortom Led’s think about it…

Ik zie in dit forum dat er wordt getwijfeld aan de geschiktheid van (witte) LED’s in de openbare verlichting. Recent werd echter het 1000-ste Stela Ledverlichtingsarmatuur van Indal/Industria in Assen geinstalleerd. (In Europa werden reeds 10.000 geleverd) De gemeente bespaart hiermee veel energie, veel onderhoudskosten en behaalt eenvoudig de CO2 oelstellingen.
Led-verlichting KAN namelijk heel zuinig zijn. De 14-Led stela van Industria vervangt een PLL36W lichtbron (vermogen incl. EVSA 37Watt) en verbruikt slechts 22Watt (inclusief driver) Dus 38% energiebesparing.
De armaturen stralen een natuurlijk, helder wit licht uit, die een hoge mate van kleurherkenning garanderen.

Bovendien bestaat er een garantieregeling die de levensduur van 20 jaar garandeert. Daar kan geen andere lichtbron tegenop.

Succes met het in de gaten houden met energiebesparende lichtoplossingen.

Lichtbron

Bewijsmateriaal heb ik inderdaad gezien. Deze lampen zijn namelijk uitgebreid getest en daarna op de markt gebracht. Ze bestaan al langer, maar waren nog niet goed beschikbaar. Inmiddels zijn er al een aantal gemeneenten overgestapt op deze lamp, met goede ervaring.

Het verschil is alleen de garantie op die lamp langer is, dan die op een led-armatuur. Dat getuigt in mijn optiek van meer vertrouwen. De huidige PLL gaat een 16.000 uur mee, en de nieuwe lamp is niet zoveel duurder. Bij een ca. 30.000 uur verdient de meerinvestering zich al terug (er hoeft niemand een tweede keer ter rijden + kosten lamp) dus vandaar dat ik overgeschakeld ben.

Waarom ik geen vertrouwen heb ik led-drivers is dat er (vaak) componenten inzitten die leeglopen of maar 16.000 uur mee kunnen. Dus wat is dan je winst? Waarschijnlijk halen ze die 50.000 uur ook wel maar niemand durft dat de garanderen. (en er zijn al meerdere gevallen van uitval bekend door de driver)

Wat je daar aanhaalt is precies wat ik aangeef, Op het ouder worden na. Hier wordt “beweert” dat ouderen zelfs meer profijt hebben van het Mesopisch zien, een feitelijke onderbouwing is hier niet voor, maar wordt onderzocht door meerdere instanties. Morgen is er (heel toevallig) een startoverleg om de normen te gaan herzien met dit als basis. Dit gaat echter nog wel even duren voordat het gemeengoed is en uiteraard goedgekeurd is.

Alleen maak je in mijn optiek een denkfout met dat LED in de OV erg zuinig kan zijn. Hier komt (helaas) meer bij kijken dan alleen zuinigheid. Ja, er zijn al oplossingen en nee, deze zijn nog niet interessant. De groene verlichting daarintegen wel, maar is maar zeer beperkt inzetbaar zoals ik al aangaf.

Beheer technisch (en daaronder, TCO-technisch) is led verlichting er bijna, maar nog niet helemaal. Ik maak me vooral zorgen om de driver daar waar fabrikanten regelmatig over zwijgen. Als ik scherpe vragen stel worden ze afgewent met: “wij hebben alle componenten overgedimensioneerd, dus die 60.000 uur zal het zeker halen” beetje kort door de bocht, maar het zijn wel altijd van die politiek correcte antwoorden.

De besparing is Nihil t.o.v. een PLL lamp. Philips heeft kortgeleden een PLL uitgebracht met een levensduur van 48.000 uur. Weg voordeel led, want de vervanging (groepsremplace) wordt wel meegenomen in het zogenaamde “TCO-Voordeel”. Je kunt veel beter nog gaan dimmen (dynamisch / statisch) dan voor led gaan want deze besparing verdient zich wel terug binnen 5 tot 10 jaar.

Feit blijft dat Normen achter technieken aanhobbelen. En of die techniek de juiste is zal ervaring moeten leren. Is de ervaring goed, dan zal de NPR en PKVW aangepast worden. Om ervaring op de doen zul je lef moeten hebben en dus moeten proberen. Schiet niet meteen alles af, maar plaats alles wel in het juiste licht. Sox met daarlangs de Groene verlichting gaat dus niet werken!

(overigens, gericht licht waar led erg voor geschikt is maakt het juist onveilig omdat tussen 2 masten in iemands gezicht niet verlicht is, waar de weg een hoge gelijkmatigheid haalt. Ook is deze tegelijktijdig erg verblindend waar oudere mensen dus absoluut niet tegen kunnen. Kortom: de witte led is nog niet heilig)

Ga je kijken naar vervuilende materialen (duurzaam!!) dan wint de led wel. Want in PLL zit nog kwikdamp. De HPLN lamp wordt al niet meer gefabriceerd vanwege een verbod op kwikhoudende lampen vanaf een bepaald niveau per lamp. (en er zijn nog een aantal gemeentes die er nog genoeg hebben staan!)

En dan nog de cosinus phi, daar wil ik al helemaal niet over beginnen. Deze wordt vrijwel altijd verzwegen, maar wij mogen hem wel betalen aan de netbeheerder. Allemaal verliezen in de bekabeling.

Dus wij zijn bezig de slechtste laag (inefficente armaturen en lampen) te vervangen door PLL Dim (na 11 uur terug naar 60% van het licht en niet meer opschakelen). Daar worden besparingen gerealiseerd van 40 tot 60 % per opervlakte weg. (masten kunnen verder uit elkaar bijvoorbeeld, ook een besparing, maar wel een betere gelijkmatigheid).

Zo een heel betoog, ik ben benieuwd hoe jij er over denkt.

Groet,
Rob

Waarschijnlijk zal er wel meer gebruik van gemaakt gaan worden. Maar de omgeving laat dit nog niet in alle gevallen toe. De fabrikant waar deze factor van origine vandaan komt is bezig met een portofolio waar ook de overgang in meegenomen wordt. Het probleem van te fel zit vooral er in dat gemeentes/provincies/rijkswaterstaat niet durven onder die NPR en PKVW te verlichten. Dus het licht komt dan al snel erg fel over. Daardoor zie je ook meer, maar mijn ervaring/mening is dat het ook met wat minder kan.

Zodra die S/P ratio meegenomen wordt, is het makkelijker om een juiste luminantie om te rekenen naar aanleiding van het gebruikte licht. Zodoende dat het (na een kleine gewenningsperiode) als normaal over kan komen. Alleen die overgang en andere “normale” lichtbronnen nekken eigenlijk de efficëntie van deze lichtbron.

Ik hoop dat het zo een beetje duidelijk is. Het voordeel hiervan is juist dat de gele vlek nog gebruikt kan worden, en je daardoor een snellere herkenning hebt van bepaalde objecten. Met conventioneel (SOX b.v.) zie je alleen geel – zwart, en nog net rond het niveau dat je kegeltjes werken, maar met een redelijk hoge luminantie omdat deze kromme zich niet in het gevoeligste deel van de oogkromme bevind. Overigens zijn er in deze verlichting rode leds toegevoegd om nog iets van kleur onderscheid te kunnen maken. Het nieuwste model bevat ook blauwe leds en kan zeer interessant worden. Een CRI van 75, maar toch zodanig samen gesteld dat deze veel gebruik maakt van de S/P factor. Uiteraard is deze minder goed dan de volledig groene variant, maar daar zullen dan keuzes moeten vallen.

Het voordeel zit hem vooral in het opgenomen vermogen. Met een 10 – 12 watt kun je iets al voldoende kunt verlichten waar je normaal 36 watt PLL zou plaatsen door o.a. de S/P-factor. Daarbij “schijnt” het beter te zijn voor de flora en fauna, maar er zijn nog geen uitgebreide onderzoeken geweest die deze bewering ondersteunen.

Het is nog redelijk nieuw, maar de ervaringen zijn bijna allemaal positief. Feit blijft dat het nog maar beperkt toepasbaar is, juist door die S/P factor en alles wat er bij komt kijken.

Interessante ervaringen die je hebt.
Dus de Openbare Verlichting is vaak te fel om van de SP ratio nuttig gebruik te maken als ik je goed begrijp. En nu zouden er dan plekken zijn waarbij de openbare verlichting kwa lichtoutput aangepast is zodanig dat wij mensen met vrucht gebruik kunnen maken van het nut van de SP ratio?
In het voorbeeld dat ik heb beschreven is uitgegaan van een openbare straat met weinig voetgangersverkeer. Dus is er ook maar een lage eis mbt verlichtingssterkte (3 lux). Ga je uit van een expressway, dan is de eis 10-12 lux, en dat is 3x tot 4x zo hoog. De luminantie is dan geen 0.1 Cd/m² maar 0.3 – 0.4 Cd/m². Dit is nog steeds in het mesopische gebied (tot 0.6 Cd/m²) zij het dat er van nuttig gebruik van SP ratio zeker minder sprake is. Het ontbreekt mij aan praktijkervaring, en ben blij met je toevoeging.
Denk je dat er in de (nabije) toekomst nog gebruik gemaakt gaat worden van deze S/P ratio?