Al een paar keer ben ik de vraag tegengekomen: wat is ‘beter’, water koken in een fluitketel of in een waterkoker? Natuurlijk hangt ‘beter’ sterk af van wat je dan goed of slecht vindt, maar het leek me interessant er eens naar te kijken.
Dit verslag is oorspronkelijk gepost op 22 november 2008 op mijn eigen website www.solarwebsite.nl.
Om het enigszins ‘wetenschappelijk’ aan te pakken heb ik eerst de meetmethode bedacht. Allereerst heb de benodigdheden verzameld:
- Fluitketel
- Waterkoker
- Conrad Energy Monitor 3000
- Stopwatch
- Maatbeker
- OpenOffice Calc
De meetmethode is simpel: ik kook een bepaalde hoeveelheid water en ik meet hoeveel tijd dat kost, en hoeveel gas c.q. elektriciteit er verbruikt wordt. Om het gasverbruik te kunnen meten heb ik de CV-ketel voor de duur van experiment uitgezet, zodat alleen het koken van het water gas verbruikte en ik op de gasmeter het gasverbruik of kon lezen. Ik heb elke hoeveelheid water slechts één keer gekookt, om dit experiment nauwkeuriger te doen zou je elke meting een paar keer moeten doen. Daar had ik echter geen zin in. De fluitketel en waterkoker heb ik tussen de metingen door af laten koelen naar kamertemperatuur. Bij de fluitketel stopte ik de meting op het moment dat ik de fluit net kon horen opkomen, bij de waterkoker stopte ik de meting bij het terugklikken van de schakelaar. Omdat er in de waterkoker minimaal 0,5 l water moet en er maximaal 1,5 l in past, heb ik stapjes van 0,25 l gemeten (0,5, 0,75, 1, 1,25 en 1,5 l).
Het energie verbruik
Volgens wikipedia heeft één kubieke meter aardgas een energie-inhoud van 8,8 kWh. Ik heb het gasverbruik van het koken met de fluitketel omgerekend naar kWh om een vergelijk te kunnen maken.
Dit is het resultaat:
Energie verbruik van waterkoker en fluitketel
Op de verticale as staat het energieverbruik in kWh, op de horizontale as de hoeveelheid gekookt water. Eén ding is direct duidelijk: de fluitketel verbruikt veel meer energie om een gegeven hoeveelheid water aan de kook te brengen dan de waterkoker. Ik vind de sprong bij de fluitketel van 1 naar 1,25 liter erg groot, het zou kunnen zijn dat daar een meetfout zit, het zou kunnen zijn dat een grotere hoeveelheid water echt zoveel meer gas kost om te koken.
Dat is natuurlijk niet het hele verhaal. Om elektriciteit te maken wordt in elektriciteitscentrales steenkool en aardgas verstookt. Het is moeilijk om een schatting te maken hoeveel kubieke meter aardgas er in een elektriciteitscentrale verstookt moet worden om bij ons thuis één kWh uit het stopkontakt te laten komen. Als ik een wilde gok doe zou voor de waterkoker netto misschien het dubbele aan energie gerekend moeten worden om de hele keten mee te nemen, maar dan nog is de waterkoker in het voordeel. Daarnaast kost het ook energie om gas bij ons thuis te krijgen, dus dat zou het verschil weer wat groter maken.
Daarnaast is er nog een ander verschil: aardgas is op dit moment niet duurzaam. Het zit in de grond, het is fossiel, we pompen het omhoog en op = op. Elektriciteit kan vrij makkelijk duurzaam opgewekt worden; uit windturbines of zoals wij het doen met onze eigen zonnestroompanelen. Nog een voordeeltje voor de waterkoker.
Hoe lang duurt het?
Ik heb ook de tijd gemeten die het water nodig had om te koken. Het resultaat:
De tijdsduur van het tot kook brengen van het water.
Op de verticale as de tijd die het kostte om een bepaalde hoeveelheid water aan de kook te brengen, op de horizontale as de hoeveelheid gekookt water. Het is duidelijk: het koken met de fluitketel duurt bijna twee keer zo lang als met de waterkoker. Weer een punt in het voordeel van de waterkoker.
De kosten
Als laatste is het ook interessant te kijken naar het geld wat het kost. Ik heb aangenomen dat een kWh elektriciteit € 0,22 kost en een kubieke meter aardgas € 0,60. Dit zijn de kosten:
De kosten voor het koken van water in een waterkoker en fluitketel
Op de verticale as staan de kosten in euro’s, op de horizontale as de hoeveelheid gekookt water. In de kosten van de fluitketel zit natuurlijk dezelfde rare sprong tussen 1 en 1,25 liter als bij de energie-grafiek, waardoor ik die laatste twee metingen niet vertrouw. Als we naar de eerste drie meetwaarden kijken lijkt het er op dat de kosten van het koken van water in een fluitketel en in een fluitketel elkaar nauwelijks ontlopen.
Conclusie
Je moet altijd oppassen om een conclusie te verbinden aan een slordig uitgevoerd experiment als dit, maar als ik kijk naar bovenstaande waarden lijkt het er op dat het in veel opzichten ‘beter’ is om water met een waterkoker te koken. Dat geldt natuurlijk helemaal als de verbruikte elektriciteit duurzaam wordt opgewekt.
December 30th, 2008 at 11:18 am
Zeer leuk experiment. Ik heb al eens eerder ergens gelezen dat het koken van water met een waterkoker zuiniger en sneller is dus het onderzoek zou best aardig kunnen kloppen. Als je de cijfers zo leest kan het dus ook verstandig zijn om water dat moet koken voordat je bijvoorbeeld de pasta er in doet dus beter eerst gekookt kan worden in de waterkoker en dan pas in de pan om de pasta te koken.
December 30th, 2008 at 12:02 pm
Leuk dat je dit experiment hebt uitgevoerd! Ik kook al jaren water met de waterkoker, voordat de pasta, rijst, etc. in de pan gaan (op gasgestookt fornuis).
Ik doe dat om 2 redenen: ik had al het vermoeden dat het efficienter ging, maar vooral omdat ik ieder jaar enkele honderden kWh’s moet opstoken. Heb nogal wat PV staan en dat levert meer op dan we verbruiken. Om het gezeur van de energieboer te voorkomen (zoals de eerste jaren na installeren routine was) verbruik ik elektriciteit om zodoende gas te sparen. Airco om te verwarmen is de laatste aanwinst in dit kader.
December 30th, 2008 at 10:26 pm
Op welk gaspit heb je de fluitketel geplaatst?
Ik meen dat het ook verschil geeft indien je een TE kleine brander danwel een TE grote brander benut (ivm energie die ernaast ontsnapt ipv over te gaan op/tegen de bodem van de fluitketel).
December 31st, 2008 at 12:25 am
@ Jeroen,
Een interessant experiment. Wat betreft je gasverbruikmetingen bij 1 en 1,25 liter moet je conclusie over de meetfout juist zijn. Want als je kijkt naar de tijdsduur, ziet dat er redelijk lineair uit bij een oplopende hoeveelheid water.
Ik ben het gasverbruik ook maar eens gaan meten met 1 en 1,25 liter en kom tot een gasverbruik van resp. 0,032 m3 en 0,040 m3, de vlam zodanig docerend dat deze onder de fluitketel bleef.
Hierbij kom ik tot verbruiken van resp. 0,28 en 0,35 kWh
Met een waterkoker met 1 liter water kom ik op 0,11 kWh.
Als je uitgaat van een waterbegintemperatuur van 13 graden met een soortelijke warmte van 4186 Joule/Kg/graad gebruik je bij 1 liter 87*4186 = 364182 Joule = 0,10 kWh.
Kennelijk gaat er bij de waterkoker (van kunststof) heel weinig (10 á 15%) aan energie verloren, mede omdat het verwarmingselement zich in het water bevindt.
Bij de fluitketel warm je ook de metalen ketel op, die in theorie ongeveer 0,04 kWh opneemt en bij het opwarmingsproces ook nog eens warmte uitstraalt. Verder wordt een deel van de verbrandingswarmte niet opgenomen, maar gaat langs de ketel. Overigens is dat in het stookseizoen nog geen verloren warmte.
December 31st, 2008 at 2:53 pm
@ Jeroen,
Gezien mijn experiment van gisteren kom ik tot de conclusie dat het op gas koken van 1 liter water met de fluitketel 0,032×60ct=1,92ct kost.
In de waterkoker kost dat 0,115 x 22ct = 2,53ct.
Om deze conclusie te staven heb ik ook 1,25 liter in de waterkoker aan de kook gebracht. Dat vergde 0,145kWh voor een prijs van 3,19ct. Op gas kostte me dat 2,4ct.
Mijn conclusie is dat het gebruik van de fluitketel op gas toch iets voordeliger is.
Als je kijkt naar de milieueffecten rekening houdend met een rendement van 40% van een elektrische centrale
is het verbruik van 1 liter met de waterkoker 0,29 kWh en dat van de fluitketel 0,28 kWh.
Dat verschil is verwaarloosbaar klein.
Als je kijkt naar de factor tijd kom ik tot dezelfde conclusie als die jij hebt getrokken.
January 1st, 2009 at 11:21 am
Leuk experiment.
Echter om een goede indruk van het totaaleffect te krijgen moet je volgens mij de systeemgrenzen ruimer nemen. Waarom?
Volgens jouw metingen is er met de fluitketel aanzienlijk meer energie nodig dan met de waterkoker.
Aangezien je dezelfde hoeveelheid water gebruikt voor beide methoden en de begintemperatuur gelijk was (neem ik aan; niet gemeten?) moet de benodigde energiehoeveelheid voor het opwarmen van het water identiek zijn. Conclusie: het rendement van verwarmen met de fluitketel is een stuk lager.
Maar……….
Wij hebben in Nederland een stookseizoen van laten we zeggen zo’n 220 dagen (ik weet het getal niet precies).
Als we de proef doen tijdens dit stookseizoen, zal het warmteverlies langs de fluitketel (waardoor het lage rendement ontstaat) bijdragen aan de verwarming van de woning. Die hoeveelheid warmte zal dus door je CV niet meer geleverd hoeven te worden!
Conclusie zou dan moeten zijn: tijdens het stookseizoen kun je beter een fluitketel gebruiken en buiten het stookseizoen maakt het niet veel uit (zoals de conclusie van de vorige schrijver al was)!
January 1st, 2009 at 1:04 pm
@ Zwerius,
M.i. kun je inderdaad in het stookseizoen beter de fluitketel gebruiken. De extra energie ben je dan niet kwijt. Kijk je naar die energie in relatie tot je verwarmingsenergie dan is voor 1 liter water 1/30 kuub gas nodig, terwijl ik in het stookseizoen gemiddeld zo’n 4 kuub per dag gebruik.
Van de kookwarmte draagt dan ongeveer de helft (1/60-ste) kuub gas bij aan de verwarming. Maar alle beetjes helpen.
Ik ben overigens verrast door het hoge rendement van de huidige kunststof waterkoker. Ik ga een dezer dagen het experiment van 1 liter nog een keer herhalen met meting van de begintemperatuur en dan ook de tijd meten. Dat geeft een nauwkeuriger beeld van het energiegebruik dan de 2 decimalen van de kWh-aanduiding in de energiemeter.
January 1st, 2009 at 1:36 pm
Dus iemand met een passief huis zal het best een fluitketel gebruiken daar wordt de verloren warmte van de fluitketel nl 100% gerecupereerd.
k’Ben benieuwd naar het verdere onderzoek.
Groetjes Dieter
January 1st, 2009 at 3:21 pm
Het experiment van 1 liter (1000 gram) water met de waterkoker.
Begintemperatuur water: 10 graden
Gemeten vermogen waterkoker: 1875 watt
Tijdsduur voor aan de kook brengen: 3 minuten, 41 seconden
De benodigde energie is: 90×4186 Joules = 0,10465 kWh.
De verbruikte energie is: 221/3600 x 1,875 =
January 1st, 2009 at 3:25 pm
Het experiment van 1 liter (1000 gram) water met de waterkoker.
Begintemperatuur water: 10 graden
Gemeten vermogen waterkoker: 1875 watt
Tijdsduur voor aan de kook brengen: 3 minuten, 41 seconden
De benodigde energie is: 90×4186 Joules = 0,10465 kWh.
De verbruikte energie is: 221/3600 x 1,875 = 0,1151 kWh.
Als je beide getallen op elkaar deelt kom je op een factor van 1,1 waaruit je de conclusie kunt trekken dat er bij de waterkoker in dit geval sprake is van 10% energieverlies.
January 1st, 2009 at 3:43 pm
@ Dieter,
De warmte is in het stookseizoen inderdaad niet verloren. Ik merk dat o.a. tijdens het koken op de feestdagen, waarbij er wat meer gaspitten en soms een elektrische oven aanstaan. De temperatuur in de huiskamer/keuken wordt dan soms 0,2 tot 0,5 graad hoger dan de met de thermostaat ingestelde kamertemperatuur. Ik gebruik als thermostaat een Itho comfort time 100 met een afleesnauwkeurigheid van 0,1 graad.
January 1st, 2009 at 7:21 pm
De warmte gaat in het stookseizoen helaas wél verloren.
Want er zal ook ventilatie moeten zijn om ervoor te zorgen dat het fris en leefbaar in de keuken te houden…
Om het zuurstofniveau niet te ver te laten dalen in de keuken moet er soms een raampje open….. wég energiewinst!
Volgens mij is een waterkoker gewoon energiezuiniger, ook omdat de tijd om het water te laten koken veel korter is én het water in een afgesloten ruimte wordt verwarmd zonder veel warmteverlies rondom.
Overigens zal het voordeel van de waterkoker groter worden, zodra elektriciteitscentrales een stuk zuiniger gaan werken. In huis kan een HR-gasketel ook een rendement van bijna 100% halen. Hoewel een HR-gasketel niet geheel te vergelijken is met een elektriciteitscentrale, denk ik dat daar nog heel wat energiewinst gehaald kan worden, als men daar maar genoeg onderzoek naar laat doen.
Volgens mij is het feit dat energiecentrales nogal wat energieverlies kennen, voor een groot deel te danken aan economische en politieke onwil. Als de tucht van de markt zich laat voelen, dan worden energiecentrales vanzelf een stuk beter qua rendement, dacht ik zo……
January 1st, 2009 at 7:49 pm
Electriciteit is duurzaam op te wekken, en het gemak van een waterkoker is ook belangrijk.
January 1st, 2009 at 9:33 pm
@ Wim,
Als je het zo stelt, gaat in feite alle warmte die je opwekt verloren. Dat lekt allemaal weg via muren, dak en ramen.
De waterkoker gebruikt inderdaad minder energie, maar als je naar het totaalrendement (inclusief energiecentrale) kijkt, maakt het weinig verschil.
De kosten van het gebruik zijn in ieder geval zo’n 32% hoger. Maar een waterkoker is weer sneller.
Verder zijn energiecentrales redelijk uitontwikkeld. Daar valt weinig meer te verdienen.
January 1st, 2009 at 9:53 pm
Bij de waterkoker heeft ook de zuinigheid van het apparaat zelf effect op de elektriciteitsvraag.
Wellicht een leuke extra dimensie: probeer de CO2 uitstoot per situatie te berekenen.
January 5th, 2009 at 11:28 am
8,8 kWh per kubieke meter aardgas is vrij laag mijns inzien. De energie-inhoud hangt ook af van de kwaliteit van het gas (laag- of hoogcalorisch), dat plaatselijk (van gemeente tot gemeente, van leverancier tot leverancier, etc.) kan verschillen. In België krijg je bij de afrekening van de gasrekening een aanduiding van de energie-inhoud, en ik geloof dat dit meestal schommelt tussen de 9 kWh & 12 kWh. 8,8 kWh lijkt me dus vrij laag ingeschat.
January 5th, 2009 at 2:20 pm
En nou nogmaals de test doen maar dan met de Tefal quick & hot.
Groter vermogen maar veeeel sneller kokend water.
Waarom een pot thee zetten als je toch maar 1 of twee kopjes drinkt.
Ben benieuwd.
mvg Peter
January 8th, 2009 at 5:30 pm
@ Wim & Arie
Ik heb ook nog een goeie:
Met de fluitketel blaas je een hoop vocht de ruimte in. In een vochtige ruimte moet je langer stoken om een aangename gevoelstemperatuur te krijgen.
Toch vind ik het vreemd dat de waterkoker zuiniger is. Een elektrische boiler voor warm tapwater is toch ook niet goedkoper dan een HR ketel? Elektrisch verwarmen was in mijn gedachte alrijd 2,5 tot 3 keer zo duur dan direct met gas stoken. Je hebt immers te maken met behoorlijke verliezen in de energiecentrale en transportverliezen.
De enige reden dat de waterkoker efficienter is zou moeten zijn dat er belachelijk veel warmte verloren gaat bij gebruik van een fluitketel.
Wellicht licht daar nog een gat in de markt: een super efficiente fluitketel, een soort mini HR keteltje. En als je dan toch goed bezig bent maak je meteen een hele pannenset op dat principe.
January 9th, 2009 at 12:28 am
@ Ben,
Ik neem aan dat je die fluitketel uitzet als hij gaat fluiten, dus die hele hoop vocht moet je niet overdrijven. Dat is een schijntje t.o.v. het vocht dat je produceert bij het eten koken.
Verder haal je twee dingen door elkaar.
Een waterkoker gaat in de keuken efficiënter om met de aangeboden energie. Kijkend naar het totaalproces van elektriciteitsopwekking is een fluitketel iets efficiënter en ook goedkoper. Maar deze kun je niet helemaal vergelijken met een HR-ketel, die aan zijn omgeving nauwelijks warmte afstaat. De vlam zit in de HR-ketel en bij een fluitketel zit hij eronder. En een boiler is niet helemaal te vergelijken met een waterkoker. Een boiler houdt een bepaalde hoeveelheid water op temperatuur en dat kost ook energie.
January 11th, 2009 at 8:30 pm
Vreemd,toen ik op de lagere school zat, was ik met de schoolklas in het gemeentemuseum in Den Haag,daar werd een tekenig getoont,met een vorm van een fluitketel, waarlangs de warmte ook opgenomen werd.(zwaanvorm) nu zijn we 50 jaar later, en nog steeds zie ik die getoonde vorm niet.
Herkent iemand dit, want meer schoolklassen gingen naar het gemeentemuseum in Den Haag.
February 12th, 2009 at 1:53 pm
@Matthias
8,8 kWh per kubieke meter aardgas is niet te laag. Voor Nederland geld o.b.v. Slochterengas: LHV=31,669MJ/m3 en HHV=35,096 MJ/m3. Beide omzetten naar kWh geeft LHV=8,8 kWh/m3 en HHV=9,75kWh/m3.
Aangaande het opwarmen van de aanwezige lucht in de woning door het koken van water met een fluitketel; In woningen zonder mechanische ventilatie draagt het bij aan het verhogen van de binnentemperatuur. Maar ook de luchtvochtigheid zal omhoog gaan, en er in een later stadium voor zorgen dat de cv-ketel extra gas moet verstoken om de kamer op temperatuur te houden. Wanneer er wel mechanische ventilatie is en geen warmte-terug-winning (WTW) dan ben je deze warmte kwijt. Is in de woning balansventilatie (dus met WTW) dan win je circa 75% van de ventilatieenergie terug. MAAR dit is allemaal marginaal t.o.v. de energie de gebruikt wordt voor het aan de kook brengen an-sich…
February 12th, 2009 at 2:27 pm
En als je dan ook nog bedenkt, dat de energie die je voor het koken van water gebruikt (voor 1 lt water 0,032 kuub of 0,28 kWh voor resp. 1,92 en 2,53 ct), dan is dat weer marginaal t.o.v. het energiegebruik voor je verwarming. Kortom: hierop valt weinig te besparen. Als je werkelijk wilt besparen, loont het de moeite om het verbruik van al je apparatuur, lampen, CV-ketel, pomp vloerverwarming, koelkast, TV, buitenverlichting, vriezer, PC, e.d. in kaart te brengen. Dat is pas echt lonend.
February 12th, 2009 at 2:34 pm
Even wat rechtzetten. 1 liter water in de waterkoker vergt blijkens mijn experiment geen 0,28 kWh, maar 0,11 kWh en kost dus zoals hierboven aangegeven 2,53 ct.
July 13th, 2009 at 2:26 pm
Wat ik me dan weer afvraag is; wat is het milieuvriendelijkst?
November 3rd, 2009 at 11:42 am
Stel je stookt nog ouderwets met een gaskachel, dan kun je een fluitketel (itt een waterkoker) daar ’s winters - na het koken van het water - op zetten en blijft je water in één moeite door heet voor een volgend kopje thee. Bespaart energie, want die kachel staat toch aan, en het staat nog leuk ook
November 4th, 2009 at 10:08 pm
Volgens mij vergeten we het effect van teveel en te lang water koken. (welke fluitketel kun je aflezen; du je kookt altijd teveel water) en wie staat er naast de fluitketel om bij het eerste fluiteffect het gas uit te draaien. Ik niet. Ik vind het het in mijn geval helemaal duidelijk. Ik heb PV panelen op het dak liggen waarmee ik (teveel) energie opwek. Die ga ik lekker gebruiken om water electrisch te koken. Bedankt voor alle metingen.
December 29th, 2009 at 8:16 pm
Maar wat denk je dat het rendement van STEG-centrale nooit geen 100% maximaal 60%, daarbij komt transport van stroom geeft ook verlies redelijk veel zelfs, dus woon je vlak in de buurt van een gaswingebied, neem de fluitketel, heb je zonnecollectoren in de tuin staan, neem je de waterkoker. Het gas komt toch wel op maak jij het niet op maakt een STEG-centrale het wel op, daarna de kolen.
January 8th, 2010 at 3:22 pm
het vriest behoorlijk d elaatste tijd en ik was benieuwd hoeveel energie het kost om van pekel zout te maken. toen kwam ik op deze pagina terecht.
een leuk onderwerp en leuke proeven.
heeft iemand een oplossing voor handen om het energie gebruik bij droogkokende fluitkels te stoppen?
een elektrische waterkoker kan ook droogkoken. daarmee gaat de energie echt verloren. ik had al gedacht aan een apparaatje dat je mee neemt en dat waarschuwt na 4 of 5 minuten. dan is het water voor de thee nog niet aan de kook.
een kookwekker of droogkookfunctie op de fluitketel met een signaal naar te gehoorapparaat, mobieltje????