Energysaver, zin of onzin?
Posted by Marcel van der Steen in Energie besparing, Niet duurzaam Add commentsEen vriend van me stuurde een link van een nieuw apparaat, de Luctor Energysaver. Een grappig apparaat, dat je alleen maar in een stopcontact te plaatsen (het liefst zo dicht mogelijk in de buurt van de meterkast) en je bespaart tot 25 % op je elektriciteitskosten. Ik ging eens doorlezen en geloof er niet zo in.
Het apparaat
Op de aangegeven website wordt uitgelegd hoe het apparaat zou moeten werken; je steekt de Energysaver in een stopcontact dat zo dicht mogelijk bij de meterkast. Hierdoor worden stroompieken onderdrukt en door een verbetering van de power factor verlaag je de uiteindelijke stromen in je net-groep en daardoor zou je kosten besparen.
Verder vertelt de website dat het apparaatje een geavanceerde condensator bevat, die energie opslaat en deze lokaal kan afgeven aan verbruikers, waardoor wij minder elektriciteit van het energiebedrijf vragen.
De powerfactor
Eerst eens wat over de powerfactor. In een apart artikel ga ik er al op in. De powerfactor is een verhouding tussen het netto afgenomen vermogen P en het schijnbare vermogen S. In het schijnbare vermogen S zit ook het blindvermogen; wat vermogen is wat niet door de eindverbruiker gebruikt wordt maar wel opgenomen wordt en weer teruggegeven (zie ook het artikel zelf).
Als gewone eindgebruiker betaal ik niet voor het blindvermogen; ik betaal alleen voor het werkelijk afgenomen vermogen P!
Alleen grote bedrijven moeten betalen voor blindvermogen; dit is best een hoge prijs, en daarom wordt er door hen vaak geïnvesteerd in powerfactor correctie-eenheden die daar juist een set van condensatoren gebruiken.
Maar goed, een normale eindgebruiker betaalt dus alleen voor het werkelijk afgenomen vermogen P! En niet voor blindvermogen.
Toch heeft een lage powerfactor wel wat nadelen, en deze worden in mijn artikel over de power factor ook genoemd. Onder andere lopen er over het net grotere stromen dan nodig voor het netto afgenomen vermogen zou nodig zijn (er loopt namelijk ook de blindstroom), en wanneer er grotere stromen lopen is het verlies over de netkabels ook wat groter - dit is verlies over de weerstand van de kabel zelf en worden Ohmse verliezen genoemd. Daar dit verlies ook werkelijk afgenomen vermogen is, betaal je hier als normale eindgebruiker wel voor, maar dat verlies is maar marginaal in die paar tientallen meters dikke netkabel die ik in mijn huis heb liggen na mijn meter.
Mijn eerste conclusie is dat met een apparaat, dat alleen een powerfactor correctie doet van bijvoorbeeld 0.75 naar 1 (ik neem het voorbeeld zoals in het productartikel), ik als normale eindgebruiker geen besparing van elektriciteit ga zien door de reductie van de stroom, omdat ik toch al niet betaalde voor het blindvermogen. Door een betere powerfactor zal de totale stroom (die bestaat uit de som van blindstroom en normale stroom) afnemen (doordat de blindstroom kleiner wordt). Hierdoor zijn er lagere Ohmse verliezen in het netwerk van kabels dat ik achter mijn meter heb en dat is dan de werkelijke besparing van een particuliere eindverbruiker. Ik kom hier nu op terug.
Het verlies over de kabel
Om een beetje inzicht te geven over het te verwachten verlies over een koperen netspanningskabel van 2.5 mm2, geef ik hier een voorbeeld. Ik neem de situatie dat ik vermogen verbruik op 1 groep, tegen een powerfactor van 0.75 dat in het artikel van het product ook genoemd wordt als voorbeeld. Ik bereken de stroomgroottes bij deze genoemde powerfactoren. Daarna geef ik een realistische inschatting van de weerstand van de netleidingen in deze groep, en bereken dan de vermindering in Ohmse verliezen over deze kabels omdat ik de powerfactor correctie van 0.75 naar 1 heb toegepast. Als laatste relateer ik deze vermindering aan verlies aan het totale afgenomen vermogen, en bereken dat in % uit.
De grotere stroomafname dan nodig is
Neem aan dat ik een verbruiker heb die netto 2300 W afneemt.
Als deze verbruiker dit zou afnemen tegen een powerfactor van 1, dan geldt voor de stroom: I [A] = P [W] / U [V] = 2300 / 230 = 10 A.
Als deze verbruiker dit zou afnemen tegen een powerfactor van 0.75, dan geldt voor de stroom: I [A] = S [VA] / U [V] = P [W] / PF / U [V] = 2300 / 0.75 / 230 = 13.3 A.
Er loopt dus een 33.3 % grotere stroom dan nodig is voor de netto vermogensafname. De stroom is groter omdat er ook blindvermogen is. Zoals gezegd betaalt de particuliere verbruiker niet hiervoor. Echter een grotere stroom zorgt voor extra Ohmse verliezen over de kabels, waarvoor we we betalen.
De Ohmse weerstand van de netkabels in de groep
Stel ik heb in mijn groep kabels liggen die een afstand afleggen van 40 m. Dat is dan 2 x 40 m kabel (voor de heen - en retourkabel) dus 80 m. De kabel die gebruikt wordt is een koperen kabel met 2.5 mm2 doorsnede. Ik kan middels de volgende formule uitrekenen hoeveel weerstand ik heb in 80 m van deze kabel:
R [ohm] = rho_cu x l / A =
= 17.5 x 10-9 [Ohm . m] x 80 [m] / 2.5 [mm2] =
= 1.4 x 10-6 [Ohm . m2] / 2.5 x 10-6 [m2] =
= 0.56 [Ohm].
Dit zou de weerstand zijn wanneer er een gelijkstroom door de kabel zou lopen. Nu echter is de stroom van het net een wisselstroom, en deze maken niet gebruik van de gehele dikte van de kabel. De wisselstroom heeft de neiging om aan de buitenkant van de kabel te lopen, waardoor het binnenste van de kabel niet zo efficient gebruikt wordt. Hierdoor neemt de weerstand die een wisselstroom die wat toe ten opzichte van de gelijkstroom-weerstandswaarde die ik zojuist heb uitgerekend. Dit effect wordt het skineffect genoemd. Een algemene uitleg wordt ook hier gegeven en een gehele berekening voor koper netdraad vind je hier als bijdrage van Freddy. Het komt erop neer dat voor 50 Hz wisselstromen en onze kabeloppervlak van 2.5 mm2 wij geen effect ondervinden van skindiepte. Dus de weerstand van de kabel blijft die 0.56 Ohm, ook voor 50 Hz wisselstroom.
De besparing bij de powerfactorcorrectie
Het Ohmse verlies in de kabels is als volgt uit te rekenen:
P_verlies [W] = R [Ohm] x I2 [A2].
| powerfactor | schijnbare stroom | Ohmse verliezen |
|---|---|---|
| 0.75 | 13.3 A | 100 W |
| 1 | 10 A | 56 W |
De besparing in Ohmse verliezen is dan 100 - 56 = 44 W. Dit is nu te relateren t.o.v. het netto vermogen van 2300 W, zijnde 44 / 2300 x 100 % = 4.3 %.
Mijn tussenconclusie is dat met een powerfactor correctie apparaat ik besparingen kan krijgen voor particuliere verbruikers als gevolg van een kleiner Ohms verlies in de netkabels in mijn huis. In een berekend voorbeeldgeval waarbij ik 2300 W afneem van een groep komt dit neer op 4 %.
PF correctie nogmaals bekeken
Het apparaat dient geplaatst te worden dichtbij de meterkast en het liefst waar zo weinig mogelijk apparatuur is, dat is wat wordt aangeraden door het productartikel. Dan wordt de PF correctie toegepast dichtbij de meterkast en ik weet dat de apparatuur wat verder weg staat. Ik heb dat voor de duidelijkheid in een schema gezet.
Figuur: de energysaver op zijn voorgestelde plek; dichtbij de meterkast en wat vandaan van de verbruikers
Dus bij de meterkast, waar ik U_net geschreven heb, is de powerfactor (PF) gelijk aan 1, omdat de energysaver dit mooi corrigeert. En het gebied ná de energysaver heeft weer te maken met een PF van 0.75, wat onze aanname was. Er is nu een blindstroom tussen de energysaver en de belasting, wat wil zeggen dat er stroom heen- en terugloopt tussen de energysaver en de belasting. Het is jammer dat de belasting zover wegstaat van de energysaver, want nu loopt de blindstroom door de leidingen tussen beide apparaten en hiermee zorgt voor een verlies over de weerstand van de leidingen! Dus verlieze we nog steeds!
De enige die eraan verdient wanneer we een energysaver plaatsen, is het energiebedrijf! Zij zien nu namelijk alleen maar een PF van dichtbij 1 (aangenomen dat de energysaver goed werkt). Maar wij particulieren, die het apparaat dichtbij de meterkast plaatsen en onze verbruikers wat verder weg, hebben geen winst, omdat de vereffeningsstromen tussen de energysaver en de verbruiker nog steeds over ons netwerk van draden lopen en over de weerstand van deze draden steeds verlies hebben. Beter zou het zijn wanneer de energysaver zo dicht mogelijk bij de verbruiker zou worden geïnstalleerd, want dan heb je de vereffeningsstromen dichtbij het apparaat zelf met korte draadlengtes en dus weining Ohmse verliezen, maar dan moet je een energysaver kopen voor iedere verbruiker. Dat wordt wel erg duur.
Mijn eindconclusie is dat met de energysaver, geplaatst op de voorgestelde plek dichtbij de meterkast en liefst met afstand van de verbruikers, nog minder wordt bespaard dan eerder uitgerekend. Dus ipv 4 % eerder heel dicht bij 0 %.
Er is wel een winnaar, namelijk het energiebedrijf, die nu geen blindstromen meer levert en dus geen Ohmse verliezen heeft in zijn eigen netwerk. Maar moeten wij als burger daarvoor betalen?
De meting in het artikel doorgelicht
Het is toch ook eens goed om te zien wat men in het het artikel zelf vertelt. Veel van wat er instaat is nu te beoordelen met het verhaal wat ik boven gehouden heb. Ik wil nog terugkomen op de set van metingen die de vermindering van de stroom laten zien. Hierbij de meetgegevens van het artikel:
Voorbeeld producttest VOOR en NA installatie van de Energysaver(r)
Figuur: stroommeting voordat de energysaver wordt gebruikt, waarde is 1.306
Figuur: stroommeting waarbij de energysaver wordt gebruikt, waarde is 0.642
Ik geloof best dat de gemeten stroom afneemt. Echter het is niet correct te stellen dat we hiermee een besparing hebben van 1.306 naar 0.642 Ampère. De reden is dat de stroom van 1.306 A de schijnbare stroom is, die bestaat uit een deel netto stroom en een deel blindstroom. De netto stroom is verbonden met het netto vermogen waarvoor we betalen, en de blindstroom is verbonden met het blindvermogen waarvoor we als particuliere verbruiker niet betalen!
Er loopt dus wel een lagere (schijnbare) stroom, dus er zal in totaal wat minder energie verloren gaan in de Ohmse weerstand van de netkabel. Echter, wanneer je de energysaver plaatst ver weg van de belasting, dan nog zullen de blindstromen heen en weer over de netkabels en hun weerstand lopen en verliezen we alsnog energie als gevolg van Ohmse verliezen.
Het gebruik van de energysaver is mooi vanuit het gezichtspunt van het energiebedrijf, dat graag klanten heeft met een powerfactor van 1; hierdoor hoeft het energiebedrijf geen blindvermogen te leveren en is er dus voor het energiebedrijf zelf geen Ohms verlies over de kabels die het elektrische vermogen naar onze huizen brengen.
Mijn advies, koop het ding niet voor de energiebesparing.
November 11th, 2007 at 11:06 am
Conclusie de energie bedrijven moeten bij iedere burger gratis dit apparaat plaatsen?!
November 11th, 2007 at 12:21 pm
’s Nachts, als de meeste apparaten met inductief gedrag uitstaan (TL-armaturen, elektromotoren), genereert de Luctor juist blindstroom. Het beste zou zijn, als de Luctor de daadwerkelijke blindstroom zou meten en afhankelijk daarvan het optimale aantal condensatoren zou inschakelen.
November 11th, 2007 at 2:04 pm
@ Vincent
Je hebt gelijk. Omdat de energysaver gewoon in het stopcontact wordt geplaatst , dus niet in series met de verbruikers maar juist parallel staat ermee, kan het apparaat niet de stroomvorm meten die door de verbruikers wordt gevraagd en dus kan niet de powerfactor bepalen. Het gevolg is dat de energysaver maar aanneemt dat er een powerfactor is van 0.75 met een inductief gedrag, wat deze tracht te compenseren door gebruik te maken van condensatoren.
Als ik nu een huis heb met meet capacitieve belastingen, dan is het compensatiegedrag van de energysaver juist ongewenst; de extra capaciteit zal voor overcompensatie zorgen en zal dan de powerfactor weer verlagen!
November 11th, 2007 at 2:11 pm
@ Danny,
Als het waar is dat gemiddeld gezien de meeste huizen een inductieve blindstroom afnemen (de stroom loopt achter op de spanning), dan heeft de energysaver wel wat zin en verbetert het de powerfactor. Dan zijn er dus minder verliezen in de netkabels van het energiebedrijf en hierdoor heeft het energiebedrijf (en indirect wij allen) er baat bij.
Als er echter veel huizen zijn met een blindstroom die capacitief is (de stroom loopt voor op de spanning), dan heeft de energysaver geen zin want dan dreigt overcorrectie en dus weer verlaging van de powerfactor.
Ik heb even geen zicht op wat de gemiddelde situatie is. Het energiebedrijf zou een business case moeten berekenen om te zien of correctie bij de eindgebruikers zinvol is.
Een andere manier is om power factor correctie toe te passen in ieder apparaat afzonderlijk. Dan lopen er in ieder geval nooit blindstromen buiten ieder apparaat. Of dit economisch en zelf met een energiebalans gunstig is, moet per apparaat berekend worden. Dat is best veel werk. Wellicht is het toch het beste om de blindstroom-vervuiling in ieder apparaat zelf aan te pakken en er vanuit de overheid regelgeving mee te verbinden die verlicht stelt dat iedere verbruiker een power factor heeft van nagenoeg 1.
November 15th, 2007 at 9:51 pm
Ik kan het mishebben, maar volgens mij betalen wij helemaal geen blindstroom ( want dat heb je bij een slechte cos pie). Waarom denk je dat bij grote installatie het energiebedrijf eist dat de cos pie beter is dan 0,9 of zelfs hoger?! alleen maar omdat zij een hoop stroom moeten leveren die ze niet betaald krijgen en de wattverliezen in de kabels toenemen.
November 15th, 2007 at 10:30 pm
@ yoeri
Je redenering klopt. Wij als burgers betalen niet voor blindstroom, noch doen kleine bedrijven dat. Alleen de grootverbruikers moeten betalen voor blindstroom, en die prijs is niet gering. Kijk eens naar deze tariefstructuur, waarin je ziet dat een leverancier als InfraMosane:
Betaling wordt vereist omdat bij deze grotere afnames, de blindstroom ook significanter worden. Zie verder dit artikel over PF voor een verdere uitleg over de nadelen van een lage powerfactor.
November 16th, 2007 at 2:30 am
Whew! Impressive, Marcel. Another great looking article; obviously generating a lot of comments!
November 26th, 2007 at 11:03 pm
ik heb 1 gekocht
zondag ga er mee worden getest
met digitalen verbruik meter
wasmachine word op 60graden gezet eerst zonder energysaver
en daarna zelfde graden wassen met energysaver
we gaan het verschil dan weten
is het negatief dan moet we het heel belgie laten weten
als het positief is moet heel de wereld het weten
maandag zou het normaal klaar zyn met testen
November 26th, 2007 at 11:27 pm
@ europcarnivalgame
Laat me eens weten wat de resultaten zijn. Ik ben erg benieuwd.
December 9th, 2007 at 10:05 pm
sorry voor het wachten
hadden digitalemeter besteld is vrydag pas aangekomen
hou u vast ongelovige
het produkt werkt
de test die we gedaan hebben is juist dubbel gecheckt
bedoel daarmee hebben wasmachine 2 keer laten draaien zonder energysaver en 2 keer met energiesaver resultaar
wasmachine had piek verbruik van 2.413kwh
wasmachine verbruikt per wasbeurt 1.251kwh
met energiesaver verbruikt 0.812kwh
het werkt
en de wereld is niet plat
maar de wereld is rond
en energiesaverwerkt
laat het de wereld weten
u kunt meer als 30procent besparen
laat die andere maar verhaaltjes vertellen dat het ongelofelyk is
December 9th, 2007 at 10:08 pm
wasmachine verbreukt 1.251kwh
en wasmachine met energiesaver
verbruikt 0.812 kwh
December 21st, 2007 at 1:07 pm
hallo
heb nog wat testen gedaan
is een raar machine
het werk beste op wasmachine 35 procent
op stofzuiger 12.5 procent
op tv ook 12.5 procent
op microgolfoven 12.5 procent
op verwarming 0 procent
warmwaterkoker 0 procent
op pc 0 procent
koffiezetter 0 procent
op droogkast 0 procent
procenten zyn wat het bespaard
heb nu gedaan met testen
de testen werden gedaan met kilowattmeter van gamma het meet af tot 3 cyfers na de komma
hoop dat u een beetje info hebt
over energysaver
dus het werkt niet op verwarming elementen
maar het werkt wel op andere produkten
February 13th, 2008 at 11:54 pm
Beste allen,
hierbij een update van de Luctor Energysaver.
April 25th, 2008 at 10:59 am
Ik denk dat Europcarnavalszot de boel belazert omdat hijzelf die rommel verkoopt.
Hoe kan je nu 50% besparen als je weet dat:
70% van het verbruik van een wasautomaat in de verwarming van het water zit wat een zuiver Ohmse belasting is. Van wat overschiet voor de motor is ook driekwart ohms. Dus het blind vermogen of liever energie, bedraagt maar 10% van het totale verbruik, en er gaat zeker geen 10% van de geleverde energie verloren in de draden.
De besparing kan dus hooguit 1% bedragen, ALS het niet om een vaste component zou gaan, dus het zal nog minder zijn.
Bovendien is de condensator in het doosje zeker onvoldoende groot om effectief te zijn voor vermogens van kW, als ge ziet hoe massief en duur een echte cosphi condenatorbatterij is.
August 2nd, 2008 at 9:34 pm
Als je een digitale kWh-meter hebt betaal je wel degelijk voor de afgenomen blindstroom. Als je zo’n ouderwetse hebt niet. Vooropgesteld dat het apparaat werkt zou je het in dat laatste geval dus gebruiken om minder stroom te verkwanselen. Blindstroom levert immers geen rendement voor de afnemer.
Persoonlijk denk ik dat het apparaat niets actief doet. Het geeft staandaard een capacitieve belasting (ook als er geen verbruiker aangeschakeld staat). Anders zou je geen beroerde resultaten krijgen bij een ohmse belasting. Kan ook niet anders bij een parallel schakeling…
August 2nd, 2008 at 11:02 pm
@ Guus,
Hoe weet je zo stellig dat je met een digitale kWh-meter ook betaalt voor blindstroom? Dan zou de energieleverancier je daarvan in kennis moeten stellen, als ze je oude meter vervangen. Je gaat dan immers ook betalen voor niet geleverde energie. Ik ga er vooralsnog vanuit dat er een cosφ-correctie in zit, zoals dat bij de meeste losse energiemeters ook het geval is.
August 4th, 2008 at 12:12 pm
@Arie
De oude meters waren zo geconstrueerd dat ze ‘last’ hadden van een cos phi (2 spoelen die haaks op elkaar staan). De digitale meter meet gewoon de opgenomen stroom, ongeacht de faseverschuiving. Dat is ook veel eerlijker, het is immers wat je verbruikt. Ik zie geen reden voor het energiebedrijf om dit te melden.
Als er al sprake zou zijn van een cos phi correctie dan hoort die thuis in de oude meters.
August 4th, 2008 at 7:28 pm
@ Guus,
Als de nieuwe digitale meters de stroom meten, en deze vermenigvuldigen met de 230 V AC, dan betaal je dus voor het schijnbare vermogen. En het schijnbare vermogen bestaat uit werkelijk vermogen en blindvermogen. Je betaalt dus voor het blindvermogen net zoveel als voor werkelijk vermogen.
1. Is dat wel terecht? M.a.w. zijn er ook dezelfde kosten mee verbonden?
2. Als je als verbruiker eerst een analoge/oude meter had die alleen het werkelijk vermogen mat, en je krijgt op een bepaald moment een digitale/nieuwe die de gehele stroom meet en daarmee het schijnbare vermogen, ga je, afhankelijk van je blindstroom, ineens meer betalen. Hoe is dat te rechtvaardigen?
August 4th, 2008 at 8:44 pm
@ Guus,
Ik begrijp niet, dat je het eerlijk vindt als je ook voor blindenergie betaalt. Ik geloof er dus ook helemaal niets van. In elke digitale meter zit natuurlijk een cos phi correctie. Een dergelijke voorziening is heel simpel aan te brengen. Deze zit ook in mijn losse energiemeter van € 13, waarmee ik thuis metingen verricht.
August 5th, 2008 at 10:58 am
@Arie
Als gebruiker bepaal jij of je een apparaat in huis haalt dat ook blindstroom verbruikt. Hoewel je er nix aan hebt verbruik je het wel en moet het energiebedrijf het ook leveren. Daarom is het redelijk dat de gebruiker ook betaald voor het verbruikte.
@mvdsteen
Zie ook mijn antwoord hierboven. De termen blind- en werkelijk vermogen zijn een wiskundige benadering van het feit dat de stroom gewoon in fase verschuift tov de spanning. Het is stroom die je afneemt ongeacht de faseverschuiving dus is het reeel dat je daarvoor betaalt. Met de oude meters had je dus wat massel…
Nou ging vroeger al eens een gerucht in de rondte dat die oude meters gecorrigeerd waren voor de cos phi, maar dan wel in het voordeel van de leverancier (dus ze gingen er vanuit dat je al een slechte cos phi had).
August 5th, 2008 at 6:12 pm
p.s.
Ik weet het niet zeker maar ik heb begrepen dat energie terug leveren aan de leverancier bij de nieuwe meters niet altijd leidt tot het terug lopen van de meter. Dit itt de oude meters.
August 5th, 2008 at 10:55 pm
@Guus,
Je stelt in je antwoord bij 20 dat de oude meters niet het werkelijke kWh meten maar tevens ook een blindvermogengedeelte. Ik ben het daar niet mee eens. Wanneer ik op mijn oude meter kijk dan zie ik dat het een kWh meter is. Dat wil dus zeggen, werkelijk vermogen. Als het namelijk schijnbaar vermogen zou zijn geweest, dan had daar geen kWh moegen staan, maar dan had er kVAh moeten hebben gestaan. En dat staat er niet. Het zou dus incorrect zijn wanneer de oude meter, die kWh aangeeft te meten, toch ook nog een blindvermogencomponent meet en daarmee in rekening brengt.
Ik heb voor de volledigheid aan de Essent (klantenservice) gevraagd of we met de digitale en met de oude draaimeters kWh betalen of ook voor blindstroom. Ik hoop dat ze antwoorden.
August 5th, 2008 at 10:58 pm
Als je energie teruglevert aan de het net, bijvoorbeeld omdat je zonnepanelen op je huis hebt staan, dan heb je inderdaad een kWh meter nodig die dit ondersteunt. De oude ferraris meters deden die uit zichzelf (deze liep de andere kant op). Als je een digitale meter laat plaatsten dan moet je specifiek om een meter vragen die dit ondersteunt. In mijn geval heb ik een digitale meter laten plaatsen met 3 telwerken (dal tarief, plateau tarief en teruglevering).
August 6th, 2008 at 10:10 am
Ben ook benieuwd naar hun antwoord. Neemt niet weg dat het redelijk is dat je betaalt voor de afgenomen blindstroom. Jij bent tenslotte wel de afnemer.
En wat die oude meters betreft in mijn antw 20, daar schreef ik dat het een gerucht was, ik stelde niets. Wat ik trouwens bedoelde met correctie is geen echte correctie natuurlijk. Die meters waren gewoon onzuiver gemaakt zodat ze meer verbruik aangaven dan alleen het werkelijk afgenomen vermogen omdat niemand een cos phi heeft van 1. Wat wel feit is, is dat die kWh-meters onderling behoorlijk konden verschillen, wat het gerucht eigenlijk wel ondersteunt.
August 8th, 2008 at 11:20 am
Potverdorie, ik lees nu pas deze zin:
In het schijnbare vermogen S zit ook het blindvermogen; wat vermogen is wat niet door de eindverbruiker gebruikt wordt maar wel opgenomen wordt en weer teruggegeven (zie ook het artikel zelf).
Dit is absoluut niet waar! Dat verklaart voor mij de reacties dat het als onredelijk overkwam als men voor blindstroom moet betalen.